25 sierpnia

25 sierpnia jest 237. (w latach przestępnych 238.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 128 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny: Elwira, Euzebiusz, Gaudencjusz, Gaudenty, Genezjusz, Grzegorz, Józef, Julian, Kalasanty, Ludwik, Luiza, Michał, Patrycja, Peregryn, Poncjan, Tomasz i Wincenty
• Urugwaj - Święto Niepodległości
• Kościół katolicki - wspomnienie św. Ludwika, króla Francji i św. Józefa Kalasantego, kapłana

[edytuj] Urodzili się

• 1451 - (lub 31 października) Krzysztof Kolumb, włoski żeglarz, odkrywca Ameryki (zm. 1506)
• 1530 - Iwan IV Groźny, wielki książę moskiewski, car Rosji (zm. 1584)
• 1624 - François de Lachaise, francuski jezuita, spowiednik Ludwika XIV (zm. 1709)
• 1694 - Teodor I Neuhoff, niemiecki wojskowy, dyplomata, król Korsyki (zm. 1756)
• 1707 - Ludwik I Burbon, król Hiszpanii (zm. 1724)
• 1744 - Johann Herder, niemiecki filozof, pisarz (zm. 1803)
• 1767 - Louis de Saint-Just, francuski polityk, przywódca Rewolucji Francuskiej (zm. 1794)
• 1772 - Wilhelm I, książę Oranii, król Niderlandów i wielki książę Luksemburga (zm. 1843)
• 1786 - Ludwik I Wittelsbach, król Bawarii (zm. 1868)
• 1819 - Allan Pinkerton, amerykański detektyw, założyciel Agencji Pinkertona (zm. 1884)
• 1833 - Izrael Poznański, polski przemysłowiec pochodzenia żydowskiego (zm. 1900)
• 1841 - Emil Theodor Kocher, szwajcarski lekarz, chirurg, laureat Nagrody Nobla (zm. 1917)
• 1845 - Ludwik II Szalony, król Bawarii (zm. 1886)
• 1850 - Paweł Akselrod, rosyjski polityk, działacz ruchu mienszewików (zm. 16.04.1928)
• 1859 - Wacław Szymanowski, polski rzeźbiarz (zm. 1930)
• 1880 - Robert Stolz, austriacki kompozytor (zm. 1975)
• 1882 - Seán O'Kelly, irlandzki polityk, prezydent Irlandii (zm. 1966)
• 1885 - Georg Wilhelm Pabst, austriacki reżyser filmowy (zm. 1967)
• 1891 - Gustaw Morcinek, polski pisarz (zm. 1963)
• 1891 - Alberto Savinio, włoski pisarz, malarz, kompozytor (zm. 1952)
• 1896 - Ludwik Jabłoński, polski aktor (zm. 1980)
• 1899 - Ludwik Bielaczek, polski pisarz (zm. 1980)
• 1899 - Rufino Tamayo, meksykański malarz, grafik (zm. 1991)
• 1900 - Sir Hans Adolf Krebs, niemiecki biochemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1981)
• 1903 - Árpád Élő, amerykański fizyk pochodzenia węgierskiego, szachista (zm. 1992)
• 1905 - Faustyna Kowalska, święta, polska zakonnica, mistyczka (zm. 1938)
• 1907 - Gustaw Billewicz, polski żołnierz AK, major, uczestnik powstania warszawskiego (zm. 1944)
• 1909 - Zbigniew Skowroński, polski aktor (zm. 1985)
• 1911 - Võ Nguyên Giáp, wietnamski generał
• 1912 - Tadeusz Andrzejewski, polski aktor i tancerz (zm. 1978)
• 1912 - Erich Honecker, niemiecki polityk, przewodniczący Rady Państwa NRD (zm. 1994)
• 1914 - Halina Jasnorzewska, polska aktorka (zm. 1997)
• 1916 - Van Johnson, amerykański aktor
• 1916 - Frederick Chapman Robbins, amerykański pediatra, wirusolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 2003)
• 1917 - Mel Ferrer, amerykański aktor, reżyser filmowy (zm. 2008)
• 1918 - Leonard Bernstein, amerykański kompozytor, pianista, dyrygent (zm. 1990)
• 1921 - Stefan Miecznikowski, polski duchowny katolicki, jezuita, kapelan łódzkiej Solidarności (zm. 2004)
• 1921 - Brian Moore, amerykański pisarz (zm. 1999)
• 1921 - Paulos Tzadua, etiopski duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Addis Abeby (zm. 2003)
• 1923 - Henryk Dudziński, polski aktor (zm. 1995)
• 1924 - Zsuzsi Körmöczy, węgierska tenisistka (zm. 2006)
• 1924 - Yasuzo Masumura, japoński reżyser filmowy (zm. 1986)
• 1924 - Harlan Smith, amerykański astronom (zm. 1991)
• 1924 - Pawło Zahrebelny, ukraiński pisarz
• 1925 - Thea Astley, australijska pisarka (zm. 2004)
• 1925 - Marian Ussorowski, polski realizator filmów dokumentalnych (zm. 2004)
• 1927 - Althea Gibson, amerykańska tenisistka, mistrzyni Wimbledonu (zm. 2003)
• 1928 - Herbert Kroemer, niemiecki fizyk, laureat Nagrody Nobla
• 1930 - Sir Sean Connery, brytyjski aktor
• 1930 - Gieorgij Danielija, rosyjski reżyser filmowy
• 1931 - Tadeusz Federowski, polski perkusista jazzowy
• 1931 - Giacomo Rossi Stuart, włoski aktor, scenarzysta filmowy (zm. 1994)
• 1932 - Anatolij Kartaszow, radziecki kosmonauta (zm. 2005)
• 1933 - István Gaál, węgierski reżyser filmowy (zm. 2007)
• 1933 - Wayne Shorter, amerykański saksofonista jazzowy zespołu Weather Report
• 1933 - Tom Skerritt, amerykański aktor
• 1936 - Hugh Hudson, brytyjski reżyser filmowy
• 1938 - Frederick Forsyth, angielski pisarz
• 1939 - John Badham, amerykański reżyser filmowy
• 1940 - Guy Gilles, francuski reżyser filmowy (zm. 1996)
• 1940 - Norbert Grupe, niemiecki bokser, aktor (zm. 2004)
• 1944 - Anthony Heald, amerykański aktor
• 1945 - Andrzej Haliński, polski architekt i scenograf
• 1947 - Anne Archer, amerykańska aktorka
• 1947 - Filip Bajon, polski reżyser filmowy, pisarz
• 1947 - Lech Łotocki, polski aktor
• 1947 - Keith Tippett, brytyjski pianista jazzowy
• 1949 - Martin Amis, angielski pisarz
• 1949 - John Savage, amerykański aktor
• 1949 - Gene Simmons, amerykański basista i wokalista zespołu Kiss
• 1949 - Leszek Żuliński, polski poeta, krytyk literacki, tłumacz
• 1950 - Marian Bublewicz, polski kierowca rajdowy, wicemistrz Europy, mistrz Polski (zm. 1993)
• 1951 - Grażyna Długołęcka, polska aktorka
• 1951 - Rob Halford, brytyjski wokalista zespołu Judas Priest
• 1952 - Geoff Downes, angielski muzyk zespołów: The Buggles, Yes, Asia
• 1954 - Elvis Costello, brytyjski muzyk zespołu Elvis Costello & the Attractions
• 1956 - Zdobysław Milewski, polski polityk, sekretarz prasowy Rady Ministrów, poseł na Sejm RP
• 1956 - Elżbieta Rabsztyn, polska lekkoatletka, płotkarka
• 1956 - Henri Toivonen, fiński kierowca rajdowy (zm. 1986)
• 1957 - Grzegorz Skrzecz, polski bokser, medalista mistrzostw świata, filmowy aktor niezawodowy
• 1957 - Paweł Skrzecz, polski bokser, wicemistrz olimpijski, wicemistrz świata, filmowy aktor niezawodowy
• 1958 - Tim Burton, amerykański reżyser filmowy
• 1958 - Stanisław Jaskułka, polski lekkoatleta, skoczek w dal, uczestnik Igrzysk Olimpijskich
• 1959 - Sönke Wortmann, niemiecki reżyser filmowy
• 1960 - Lee Archambault, amerykański astronauta
• 1961 - Billy Ray Cyrus, amerykański piosenkarz, aktor
• 1962 - Vivian Campbell, irlandzki gitarzysta zespołu Def Leppard
• 1964 - Vasilios Kotronias, grecki szachista, arcymistrz
• 1964 - Andrzej Potocki, polski polityk, poseł na Sejm RP
• 1964 - Blair Underwood, amerykański aktor
• 1964 - Joanne Whalley, brytyjska aktorka
• 1965 - Feustel, Andrew, amerykański astronauta
• 1966 - Alexandra Pavelková, słowacka pisarka
• 1966 - Derek Sherinian, amerykański muzyk zespołów: Kiss, Dream Theater
• 1968 - Raz Degan, izraelski aktor, model
• 1968 - Magdalena Gnatowska, polska aktorka
• 1968 - Stuart Murdoch, szkocki muzyk zespołu Belle & Sebastian
• 1969 - Cameron Mathison, kanadyjski aktor
• 1970 - Claudia Schiffer, niemiecka modelka
• 1970 - Marta Plucińska, polska producentka i scenarzystka filmowa
• 1974 - Eric Millegan, amerykański aktor
• 1976 - Iñaki Descarga, hiszpański piłkarz
• 1976 - Alexander Skarsgård, szwedzki aktor
• 1977 - Diego Corrales, amerykański bokser (zm. 2007)
• 1977 - Jonathan Togo, amerykański aktor
• 1979 - Marlon Harewood, angielski piłkarz
• 1979 - Joanna Kupińska, polska aktorka
• 1981 - Rachel Bilson, amerykańska aktorka
• 1981 - Cezary Łukaszewicz, polski aktor
• 1981 - Camille Pin, francuska tenisistka
• 1987 - Stacey Farber, kanadyjska aktorka
• 1987 - Blake Lively, amerykańska aktorka
• 1987 - Amy Macdonald, szkocka piosenkarka

[edytuj] Zmarli

•   383 - Gracjan, cesarz rzymski (ur. 359)
• 1192 - Hugo III, książę Burgundii (ur. 1148)
• 1270 - Ludwik IX, święty, król Francji (ur. 1214)
• 1482 - Małgorzata Andegaweńska, królowa Anglii, żona Henryka VI (ur. 1429)
• 1497 - Johann von Tieffen, wielki mistrz krzyżacki (ur. ? )
• 1648 - Józef Kalasanty, święty, hiszpański duchowny katolicki, założyciel zakonu pijarów (ur. 1557)
• 1680 - Symeon Połocki, rosyjski pisarz (ur. 1629)
• 1699 - Chrystian V Oldenburg, król Danii i Norwegii (ur. 1646)
• 1774 - Niccolò Jommelli, włoski kompozytor (ur. 1714)
• 1776 - David Hume, szkocki filozof, pisarz, historyk (ur. 1711)
• 1807 - Franciszek Dionizy Kniaźnin, polski pisarz (ur. 1749 lub 1750)
• 1822 - Frederick William Herschel, angielski astronom pochodzenia niemieckiego (ur. 1738)
• 1867 - Michael Faraday, angielski fizyk (ur. 1791)
• 1897 - Émile Théodore Léon Gautier, francuski historyk literatury (ur. 1832)
• 1900 - Fryderyk Nietzsche, niemiecki filozof, pisarz (ur. 1844)
• 1908 - Henri Becquerel, francuski fizyk, chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1852)
• 1925 - Franz Conrad von Hötzendorf, austro-węgierski feldmarszałek (ur. 1852)
• 1934 - Kazimierz Hącia, polski prawnik i ekonomista, minister przemysłu i handlu w 1919 (ur. 1877)
• 1935 - Mack Swain, amerykański aktor (ur. 1876)
• 1936 - rozstrzelani na rozkaz Stalina:
  • Lew Kamieniew, radziecki polityk, działacz ruchu bolszewickiego, przewodniczący Centralnego Komitetu Wykonawczego (ur. 1883)
  • Siergiej Kamieniew, radziecki dowódca wojskowy, komandarm (ur. 1881)
  • Grigorij Zinowiew, radziecki polityk, działacz ruchu bolszewickiego, przewodniczący Komitetu Wykonawczego Kominternu (ur. 1883)
• 1938 - Aleksander Kuprin, rosyjski pisarz (ur. 1870)
• 1940 - Édouard Michelin, francuski przemysłowiec, wynalazca (ur. 1859)
• 1942 - Karol Benda, polski aktor (ur. 1893)
• 1943 - Paul von Eltz-Rübenach, niemiecki polityk, minister poczty i transportu III Rzeszy (ur. 1875)
• 1944 - polegli w powstaniu warszawskim:
  • Kazimierz Dziubałtowski, polski żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego (ur. ?)
  • Stanisław Leopold, polski harcmistrz, żołnierz AK, podporucznik, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1918)
  • Jerzy Rządkowski, polski żołnierz AK, podporucznik, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1922)
• 1944 - Jan Hajduga, polski aktor (ur. 1893)
• 1956 - Alfred Kinsey, amerykański biolog, seksuolog (ur. 1894)
• 1957 - Leo Perutz, austriacki pisarz (ur. 1882)
• 1959 - Stanisław Śliwiński, polski prawnik (ur. 1887)
• 1961 - Marian Górski, polski chemik, rektor SGGW (ur. 1886)
• 1965 - Jerzy Golcz, polski taternik, alpinista (ur. 1904)
• 1967 - Stanley Bruce, australijski polityk, premier Australii (ur. 1883)
• 1967 - Paul Muni, amerykański aktor (ur. 1895)
• 1969 - Harry Hess, amerykański geolog, profesor Uniwersytet Princeton (ur. 1906)
• 1970 - Jerzy Alber-Siemieniak, polski aktor (ur. 1910)
• 1976 - Eyvind Johnson, szwedzki pisarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1900)
• 1978 - Feliks Rybicki, polski kompozytor (ur. 1899)
• 1979 - Czesław Kalinowski, polski aktor (ur. 1906)
• 1979 - Stan Kenton, amerykański muzyk (ur. 1911)
• 1980 - Czesław Klimuszko, polski duchowny katolicki, franciszkanin, jasnowidz, zielarz (ur. 1905)
• 1982 - Anna German, polska piosenkarka (ur. 1936)
• 1984 - Truman Capote, amerykański pisarz (ur. 1924)
• 1989 - Roman Palester, polski kompozytor (ur. 1907)
• 1990 - Morley Callaghan, kanadyjski dziennikarz, pisarz (ur. 1903)
• 2000 - Carl Barks, amerykański scenarzysta filmów animowanych, rysownik (ur. 1901)
• 2001 - Aaliyah, amerykańska piosenkarka, aktorka (ur. 1979)
• 2001 - Andrzej Bryg, polski aktor (ur. 1961)
• 2001 - Philippe Léotard, francuski aktor (ur. 1940)
• 2001 - Wacław Skomorucha, polski duchowny katolicki, biskup siedlecki (ur. 1915)
• 2002 - Karolina Lanckorońska, polska historyk sztuki (ur. 1898)
• 2004 - Marcelo González Martín, hiszpański duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Toledo (ur. 1918)
• 2005 - Peter Glotz, niemiecki socjolog (ur. 1969)
• 2006 - Noor Hassanali, polityk Trynidadu i Tobago, prezydent Trynidadu i Tobago (ur. 1918)
• 2007 - Raymond Barre, francuski polityk, premier Francji (ur. 1924)
• 2007 - Conrad Drzewiecki, polski tancerz, choreograf (ur. 1926)
• 2007 - Edouard Gagnon, kanadyjski duchowny katolicki, kardynał (ur. 1918)
• 2007 - László Gyurkó, węgierski pisarz (ur. 1930)
• 2008 - Mychajło Syrota, ukraiński polityk (ur. 1956)
• 2008 - Roza Lallemand, francuska szachistka pochodzenia rosyjskiego, arcymistrzyni (ur. 1961)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1599 - wydano drukiem Biblię w tłumaczeniu ks. Jakuba Wujka.
• 1920 - zakończyła się bitwa warszawska.
• 1920 - na rozkaz polskiego dowództwa zakończono II powstanie śląskie. Powołano mieszaną Policję Plebiscytową.
• 1939 - podpisano angielsko-polski układ o wzajemnej pomocy militarnej.
• 1939 - do Gdańska pod pretekstem kurtuazyjnej wizyty wszedł niemiecki szkolny okręt liniowy Schleswig-Holstein.
• 1944 - 25. dzień powstania warszawskiego: walki o PWPW.
• 1948 - we Wrocławiu odbył się Światowy Kongres Intelektualistów w Obronie Pokoju.
• 1971 - władze radzieckie podjęły decyzję o likwidacji Cmentarza Orląt lwowskich.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

•   521 p.n.e. - bunt w Babilonie przeciwko królowi Persji Dariuszowi Wielkiemu; Araka, syn Haldity, ogłosił się królem Babilonii jako Nabuchodonozor IV.
•   608 - Bonifacy IV został wybrany na papieża.
• 1580 - bitwa pod Alkantarą. Hiszpania pokonała Portugalię.
• 1609 - Galileo Galilei zademonstrował Wenecjanom swój pierwszy teleskop.
• 1609 - założono miasto Nowy Orlean w amerykańskim stanie Luizjana.
• 1758 - po opanowaniu Prus Wschodnich i rozpoczęciu ofensywy na Brandenburgię armia rosyjska stoczyła ciężką bitwę z Prusakami pod Sarbinowem (Zorndorfem) - Rosjanie wycofali się z Wielkopolski.
• 1768 - James Cook rozpoczął swoją pierwszą wyprawę.
• 1789 - uchwalono dziesięć pierwszych poprawek do Konstytucji Stanów Zjednoczonych.
• 1814 - Brytyjczycy spalili Waszyngton i zburzyli Biały Dom w czasie wojny brytyjsko-amerykańskiej.
• 1825 - Urugwaj proklamował niepodległość (od Brazylii) .
• 1830 - wybuchło powstanie belgijskie przeciwko Królestwu Niderlandów.
• 1835 - nowojorski New York Sun rozpoczął publikację artykułów o odkryciu życia na Księżycu Great Moon Hoax.
• 1859 - Imam Szamil został schwytany przez wojska rosyjskie.
• 1875 - kapitan Matthew Webb pierwszy raz w historii przebył wpław Kanał La Manche.
• 1894 - Kitasato Shibasaburo odkrył bakterię Pasteurella pestis wywołującą dżumę.
• 1912 - w Chinach założono Partię Narodową Kuomintang.
• 1916 - powstała amerykańska National Park Service.
• 1920 - wojska litewskie zajęły Wilno.
• 1942 - II wojna światowa: bitwa o Milne Bay (Papua-Nowa Gwinea).
• 1944 - II wojna światowa: wyzwolono Paryż.
• 1960 - rozpoczęły się Letnie Igrzyska Olimpijskie w Rzymie.
• 1978 - w Kaplicy Sykstyńskiej w Watykanie zebrało się konklawe po śmierci Pawła VI.
• 1988 - spłonęło zabytkowe centrum Lizbony.
• 1989 - sonda kosmiczna Voyager 2 zbliżyła się do Neptuna
• 1991 - Białoruska Rada Najwyższa proklamowała niepodległość Białorusi (od ZSRR).
• 1997 - były działacz państwowy NRD Egon Krenz został uznany winnym śmierci osób zastrzelonych podczas ucieczki do RFN i skazany na karę więzienia.
• 2003 - Indianie Tli Cho podpisali układ z rządem Kanady w sprawie należącego się im terytorium.
• 2003 - w zamachu bombowym w Bombaju zginęły 52 osoby.