Szarża pod Rokitną

(Przekierowano z Bitwa pod Rokitną)

Szarża pod Rokitną
I wojna światowa

Wojciech Kossak - Szarża pod Rokitną

Data

13 czerwca 1915

Miejsce

Rokitna Ukraina

Przyczyna

austro- węgierska "ofensywa wyprzedzająca"

Terytorium

Rosja,

Strony konfliktu
Austro-Węgry	Rosja
Dowódcy
Zbigniew Dunin-Wąsowicz
Siły
1 szwadron ułanów (70 ułanów)
Straty
17 zabitych, 23 rannych	?

Rotmistrz Zbigniew Dunin-Wąsowicz.

Szarża pod Rokitną - szarża ułanów 2 szwadronu II Brygady Legionów Polskich podczas I wojny światowej w dniu 13 czerwca 1915.

[edytuj] Sytuacja strategiczna

Na wiosnę 1915 roku II Brygada Legionów uległa reorganizacji. Została podzielona na 3 grupy taktyczne pod dowództwem odpowiednio majora Januszajtisa, pułkownika Hallera i podpułkownika Roji. 1 kwietnia dowódcą II Brygady mianowano Austriaka Ferdynanda Küttnera, 16 dni później oddziały polskie zostały skierowane na pogranicze Bukowiny i Besarabii.Zostały podporządkowane generałowi Ignazowi Kordzie^[1]. 3 Pułk Piechoty Legionów zostaje rozlokowany na odcinku frontu pomiędzy wsiami Dobronowce i Toporowce. Artyleria w Bałamutówce, ułani 3 szwadronu w rejonie Rarańczy, a 2 szwadron w oddalonej o około 10 kilometrów miejscowości Kotul-Ostrica. W pierwszych dniach czerwca została przeprowadzona reorganizacja 2 i 3 szwadronu ułanów w II dywizjon kawalerii legionowej. Dowództwo nad dywizjonem powierzono rotmistrzowi Zbigniewowi Dunin-Wąsowiczowi. Dowódcą 2 szwadronu został porucznik Jerzy Topór-Kisielnicki, a 3 szwadronu porucznik Juliusz Klasterski.

[edytuj] Przebieg szarży

12 czerwca 1915 roku oddziały II Brygady działały w rejonie wsi Rokitna. Z polskimi oddziałami sąsiadowały oddziały związku taktycznego pułkownika D. Pappa z prawej strony, a od lewej oddziały 42 dywizji piechoty. Rozpoczął się wspólny atak w celu zdobycia zajmowanych przez Rosjan pozycji w okolicy wsi Rokitna. Pomimo zaciekłych walk wojska austriackie i polskie nie osiągały założonych celów strategicznych. 13 czerwca w godzinach przedpołudniowych pozycje 42 dywizji zaczęły być zagrożone przez nacierające oddziały rosyjskie. Około południa do dywizjonu ułanów powrócił rot. Dunin-Wąsowicz, który został wezwany do szefa sztabu II Brygady kapitana Vargasa. W celu wyparcia oddziałów rosyjskich z pozycji we wsi Rokitna drugi i trzeci szwadron miał zaatakować z lewej flanki, wsparty przez piechotę, potrójne okopy rosyjskie.

Rotmistrz Zbigniew Dunin-Wąsowicz osobiście poprowadził swoich ułanów do walki. Po przekroczeniu bagnistych brzegów rzeczki Rokitnianki, Dunin-Wąsowicz skierował 3 szwadron do rezerwy, a z 2 ruszył do ataku. W ciągu około 15 minut ułani przedarli się przez 3 linie wroga, siejąc popłoch i śmierć. Z szarży z 64 ułanów wróciło sześciu. Szarża nie została w całości wykorzystana. Oddziały piechoty w niedostatecznym stopniu wsparły ułanów.

[edytuj] Skład 2 szwadronu w chwili szarży^[2]

1. Zbigniew Dunin-Wąsowicz, rotmistrz, komendant II dywizjonu - † poległ
2. Jerzy Topór-Kisielnicki, porucznik, komendant 2 szwadronu - † poległ
3. Roman Prawdzic-Włodek, porucznik, zast. komendanta dywizjonu - † poległ
4. Marian Fąfara, porucznik, oficer prowiantowy - ranny
5. Tadeusz Adamski^[3], wachmistrz szwadronowy - zginął
6. Władysław Nowakowski^[4], wachmistrz służbowy - zginął

I pluton

7. Stanisław Sokołowski, komendant wachmistrz - ranny
8. Karol Karasiński, kapral - † poległ
9. Józef Sperber^[5], kapral - ranny
10. Stanisław Eizerman, kapral (na bocznym patrolu) - ranny
11. Michał Majda, ułan - † poległ
12. Antoni Żwatsche, ułan - † poległ
13. Jan Metschke^[6], ułan - ranny, w niewoli, potem odbity
14. Kazimierz Prokop^[7], ułan - ranny, w niewoli
15. Jan Krawczyński^[8], ułan - ranny
16. Antoni Rothkeel, ułan - ranny
17. Stanisław Kamiński, ułan - ranny
18. Józef Sala, ułan - ranny
19. Jan Beresz, ułan - ranny
20. Tadeusz Wojciechowski, ułan, (na bocznym patrolu) - ranny
21. Jan Bylica, ułan - koń raniony

II pluton

22. Zygmunt Jagrym-Maleszewski, komendant wachmistrz - ranny, w niewoli, po amputacji nogi wymieniony jako inwalida
23. Mieczysław Chwalibóg^[9], kapral - ranny, w niewoli
24. Tadeusz Brincken^[10], kapral - ranny
25. Stefan Liszko^[11], kapral - koń pod nim padł
26. Bronisław Łuszczewski, ułan - † poległ
27. Eugeniusz Potok-Łada, ułan - † poległ
28. Stanisław Kułakowski, ułan - ranny
29. Edward Ściborowski, ułan - ranny
30. Jerzy Kuszel, ułan
31. Jan Chwalibóg^[12], ułan
32. Tadeusz Łękawski, ułan
33. Stanisław Wołoszyn, ułan
34. Stanisław Piątkowski, ułan - koń padł
35. Władysław Lipczyk, ułan
36. Tadeusz Olchowa, ułan

III pluton

37. Stanisław Rostworowski, komendant wachmistrz (komendant bocznego patrolu)
38. Jerzy Bolesław Świdziński, plutonowy - kontuzjowany, koń padł
39. Karol Bokalski^[13], kapral - ranny
40. Stanisław Grekowicz, kapral - koń ranny
41. Jerzy Oskierka, kapral - koń padł
42. Władysław Turski, kapral - koń padł
43. Bolesław Kubik, ułan - † poległ
44. Jerzy Rakowski, ułan - † poległ
45. Tadeusz Rawski-Starczewski, ułan - † poległ
46. Władysław Tworkowski, ułan - † poległ
47. Mikołaj Szysz, ułan - † poległ
48. Władysław Ścibor-Sierhiejewicz^[14], ułan - † zmarł z ran w niewoli
49. Stanisław Szczepan, patrolowy - ranny
50. Wojciech Mazur, ułan - ranny
51. Jan Raszowski, ułan
52. Stanisław Różyc, ułan
53. Stanisław Tylicki, ułan - koń padł
54. Jan Szymański, ułan -koń padł
55. Karol Dobrzański, kapral (na bocznym patrolu)
56. Stanisław Wiącek

IV pluton

57. Bolesław Dunin-Wąsowicz, komendant wachmistrz - kontuzjowany
58. Józef Stembarth^[15], kapral - ranny
59. Emil Garbaczewski, patrolowy - ranny, w niewoli
60. Bazyli Janiszyn, ułan - † zmarł z ran
61. Michał Firlit, ułan - ranny
62. Antoni Łabędzki^[16], ułan - ranny w niewoli
63. Andrzej Jakubowicz, ułan - ranny w niewoli, potem odbity
64. Roman Senowski, ułan - ranny
65. Jan Stachura, ułan - ranny
66. Tadeusz Polański, ułan - koń padł
67. Piotr Skawiński, ułan
68. Adolf Zamoyski, ułan
69. Stanisław Lubicz, wachmistrz tytularny (na bocznym patrolu)
70. Adam Kossowski^[17], kapral (na bocznym patrolu)
71. Hieronim Sługocki, ułan (na bocznym patrolu)

[edytuj] Po szarży

Pomnik na Cmentarzu Rakowickim.

15 czerwca 1915 roku w Rarańczy na miejscowym cmentarzu odbył się pogrzeb 15 poległych w szarży ułanów. Na trumnie Zbigniewa Dunin-Wąsowicza przykrytej flagą w barwach narodowych położono ułańskie czako i złamaną szablę. Po uroczystościach odprawionych przez księdza Panasia i przemowach uczestnika szarży wachmistrza Sokołowskiego i porucznika Kordeckiego odśpiewano Boże coś Polskę i złożono trumny do wspólnej mogiły. W okresie powojennym mogiły ułanów 2 szwadronu znalazły się poza granicami kraju w Rumunii. Po nawiązaniu kontaktów pomiędzy 2 Pułkiem Ułanów a 11 Pułkiem Huzarów Rosiori i od 1918 roku to oni opiekowali się grobami polskich legionistów w Rarańczy.

Na mocy porozumienia między Rzeczpospolitą a Rumunią w lutym 1923 roku przeprowadzono ekshumację zwłok, które przewieziono do kraju. 26 lutego 1923 roku odbył się w Krakowie uroczysty pogrzeb poległych w szarży ułanów. Brał w nim między innymi udział Józef Piłsudski oraz biskup Adam Stefan Sapieha. Piłsudski udekorował trumny orderami Virtuti Militari V klasy. Po uroczystościach na Rynku kondukt żałobny udał się na Cmentarz Rakowicki. Tutaj do uczestników szarży przemawiał generał Stanisław Szeptycki, który w imieniu Piłsudskiego udekorował Orderami Virtuti Militari tych uczestników szarży, którzy nie byli odznaczeni wcześniej. W dwa lata później odsłonięto pomnik na grobie ułanów.

Przypisy

↑ Dowódcy XI korpusu austro-węgierskiego, wchodzącego w skład grupy generała Karola Pflanzer-Baltina.
↑ Na podstawie Stanisław Rostworowski Nie Tylko Pierwsza Brygada (1914-1918) Z Legionami na bój P.W. EGROSS - Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1993
↑ Adamski Tadeusz - doktor praw, podoficer ordynansowy płk. Hallera. Pochodiził z rodziny właścicieli ziemskich majątku w Stańkowej koło Leska.
↑ Pochodził z Kieleczcyzny. Urzędnik cukrowni w Śreniawie, na szarżę jechał na ochotnika. Jako podoficer rachunkowy był od bezpośrednich działań wojennych zwolniony.
↑ Artysta malarz, w WP zweryfikowany z datą 1 czerwca 1919 do stopnia rotmistrza. Służył w 2 Pułku Szwolerzerów Rokitańskich od 1923 roku w rezerwie.
↑ W Wojsku Polskim zweryfikowany do stopnia rotmistrza.
↑ Prokop Kazimierz - zmarł w jenieckim obozie rosyjskim.
↑ Krawczyński Jan - wzięty do niewoli rosyjskiej. Mianowany majorem Wojska Polskiego od 1 czerwca 1919 roku. Służył w 24 Pułku Piechoty w Łucku. W 1925 roku przeszedł w stan spoczynku.
↑ Wzięty do niewoli rosyjskiej. Przebywał w obozie jeniecki, z którego po wydostaniu się zaciągnął się do 5 Dywizji Strzelców Polskich na Syberii. W styczniu 1920 roku pod Krasnojarskiem dostał się do niewoli bolszewickiej. Powrócił do Polski w [[1922] r.
↑ Tadeusz Brincken (baron) ur. 1893. W Wojsku Polskim porucznik z datą starszeństwa od 1 czerwca 1919 r., służył w I dyonie taborów, w 1923 mianowany kapitanem, w 1931 - majorem. W latach 1923-1932 służył w 3 pułku piechoty legionowej.
↑ Liszko Stefan (1892-1991). W Wojsku Polskim od 1 czerwca 1919 rotmistrz, w 1923 oficer 5 pułku szwoleżerów konnych, w 1927 mianowany majorem. W 1930 mianowany podpułkownikiem i nominowany na stanowisko dowódcy 6 pułku ułanów kaniowskich. W Czasie kampanii wrześniowej w randze pułkownika w Podlaskiej Brygadzie Kawalerii.
↑ Chwalibóg Jan w Wojsku Polskim rotmistrz od 1 czerwca 1919 roku. Służył w 2 pułku szwoleżerów jako dowódca 2 szwadronu. W lipcu 1920 roku odznaczył się w walkach z bolszewikami nad Styrem. Przeszedł w stan spoczynku w 1923 r.
↑ Bokalski Karol Krzysztof ur. 1894. W Wojsku Polskim rotmistrz od 1 czerwca 1919 r. W 1925 r. mianowany majorem Straży Granicznej. Mianowany na podpułkownika w 1930 roku i powołany na stanowisko zastępcy szefa Departamentu Kawalerii Ministerstwa Spraw Wojskowych. Przydzielony do 1 Pułku Ułanów Krechowieckich otrzymał stopień pułkownika i był dowódcą pułku w latach 1934-1938. We wrześniu 1939 r. w eskorcie biskupa Józefa Gawliny przybył do Rumuni, skąd wkrótce dotarł do Francji, gdzie otrzymał przydział do Wojska Polskiego.
↑ Władysław Sierhiejewicz ps. Ścibor (1884-1915) prawnik i handlowiec, zmarł od odniesionych ran w szpitalu rosyjskim w Czerkasach.
↑ Po powrocie z leczenia do Legionów mianowany podporucznikiem.
↑ Łabędzki Antoni - wzięty do niewoli, powrócił do kraju. Służył w lotnictwie. Zginął śmiercią lotnika w 1921 roku w Bydgoszczy.
↑ Wkrótce po szarży został mianowany porucznikiem.

[edytuj] Bibliografia

August Krasicki Dziennik z kampanii rosyjskiej 1914-1926 Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1988.
Stanisław Rostworowski Nie Tylko Pierwsza Brygada (1914-1918) Z Legionami na bój P.W. EGROSS - Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1993, ISBN 83-85253-05-X
Andrzej Czesław Żak Rokitna 1915 Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08294-4.
Wacław Lipiński Walka zbrojna o niepodległość Polski w latach 1905-1918 Oficyna Wydawnicza VOLUMEN, Warszawa 1990, ISBN 83-85218-00-9 (przedruk z 1935 roku).

Źródło: „http://pl.wikipedia.org/wiki/Szar%C5%BCa_pod_Rokitn%C4%85”