Gorzów Wielkopolski

Współrzędne: 52°44' N 15°15' E52.7333333 15.25 (Gorzów Wielkopolski)

Gorzów Wielkopolski
Herb Gorzowa Wielkopolskiego Flaga Gorzowa Wielkopolskiego
Województwo	lubuskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Założono	XIII wiek
Prawa miejskie	1257
Prezydent miasta	Tadeusz Jędrzejczak
Powierzchnia	85,73 [1] km²
Położenie	52° 44' N 15° 15' E
Wysokość	19-82 m n.p.m.
Ludność (2008) • liczba ludności • gęstość	125 411 [1] 1463 [1] os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	0-95
Kod pocztowy	66-400 do 66-414
Tablice rejestracyjne	FG
Położenie na mapie Polski Gorzów Wielkopolski
TERC10 (TERYT)	0861011
SIMC10	0935140
Miasta partnerskie	Cava de Tirreni Eberswalde Frankfurt nad Odrą Hazleton Herford Jönköping Verden Sumy
Hasło promocyjne: Łączy nas Gorzów
Urząd miejski3 ul. Sikorskiego 3-4 66-400 Gorzów Wielkopolski tel. (95) 721-9500; faks (95) 721-9670
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Gorzów Wielkopolski (niem. Landsberg an der Warthe, pol. hist. Kobylagóra^[2]) – miasto na prawach powiatu w województwie lubuskim, siedziba wojewody lubuskiego. Położone nad Wartą, w zachodniej Polsce. Miasto o największej liczbie mieszkańców w województwie. W styczniu 2008 roku Gorzów Wlkp. zamieszkiwało 125 411 osób, co lokuje go na 31. pozycji w kraju pod względem ludności^[1].

Spis treści 1 Geografia 2 Historia 2.1 Toponimia nazwy 3 Architektura 3.1 Zabytki i inne obiekty turystyczne 3.2 Tereny zielone w mieście 3.3 Pomniki pamięci narodowej 4 Gospodarka 4.1 Handel 4.2 Publiczne instytucje opieki zdrowotnej 5 Demografia 6 Komunikacja i transport 6.1 Komunikacja miejska 6.2 Transport drogowy 6.3 Transport kolejowy 6.4 Transport lotniczy 6.5 Transport wodny śródlądowy 6.6 Mosty gorzowskie 7 Edukacja 8 Kultura i sztuka 8.1 Teatry 8.2 Imprezy cykliczne 8.3 Gorzowscy twórcy i wykonawcy 8.4 Media 8.4.1 Prasa 8.4.2 Radio 8.4.3 Telewizja 9 Sport 9.1 Kluby sportowe 9.2 Gorzowscy sportowcy 10 Administracja 10.1 Podział terytorialny miasta 10.2 Współpraca zagraniczna 11 Religie 12 Zobacz też 13 Przypisy 14 Linki zewnętrzne

[edytuj] Geografia

Pod względem geograficznym położone jest na skraju Kotliny Gorzowskiej leżącej na Równinie Gorzowskiej nad Wartą u ujścia Kłodawki, na wysokości od 19 do 82 metrów n.p.m. Leży 53 km od granicy z Niemcami i około 135 km od ich stolicy, Berlina. Do Warszawy jest 448 km, a siedziba władz samorządowych województwa lubuskiego znajduje się w oddalonej o 112 km Zielonej Górze. Gorzów Wielkopolski podobnie jak Rzym położony jest na siedmiu wzgórzach.

Miasto leży w granicach historycznej ziemi lubuskiej. Po podbiciu Lubuszan przez Polan, tereny te zostały włączone do Wielkopolski. Następnie w 1252 r. ziemia ta została włączona do Marchii Brandenburskiej, stanowiąc zalążek Nowej Marchii. Do 1945 r. miasto związane było z niemiecką Brandenburgią, a po II wojnie światowej znalazło się w granicach Polski.

[edytuj] Historia

W okresie wczesnego średniowiecza (od X wieku), tereny ujścia rzeki Warty znajdowały się pod panowaniem i kontrolą państwa Polan, a następnie Królestwa Polskiego. Postępujący proces rozbicia dzielnicowego piastowskiego państwa polskiego, doprowadził do utraty tych terenów na rzecz zachodnich sąsiadów. W 1249 ziemia lubuska znalazła się w rękach brandenburskich poprzez zastaw jaki Bolesław Rogatka, książę legnicki uczynił wobec arcybiskupów Magdeburga. W 1260 Konstancja – księżniczka córka Przemysła I, księcia wielkopolskiego wyszła za Konrada, syna margrabiego brandenburskiego Jana, jako posag wniosła ziemie kasztelani santockiej bez samego grodu. 2 lipca 1257 rycerz Albrecht de Luge został upoważniony przez margrabiego Jana I z dynastii askańskiej do założenia niemal na granicy kasztelanii i ziemi lubuskiej miasta o nazwie Landisberch Nova (Landsberg Nowy, dla rozróżnienia z Alt-Landsbergiem, koło Berlina (w Niemczech do 1945 r. nazwa Landsberg odnosiła się w sumie do 6 miejscowości). Landisberch (Landsberg) szybko stał się bardzo ważnym ośrodkiem kulturalnym i handlowym na wschodnich rubieżach Niemiec^{[potrzebne źródło]}. Wraz z założeniem miasta zbiegła się budowa okazałej gotyckiej fary (kościoła parafialnego, od 1537 luterańskiego), dziś rzymskokatolickiej katedry pw. Wniebowzięcia NMP W 1433 przeżył oblężenie husytów, w XVII wieku przez kilkadziesiąt lat znosił szwedzką okupację, utrzymywał wojska rosyjskie w wojnie siedmioletniej, opłacał się kontrybucją armii Napoleona. Od 1892 r. Gorzów był powiatem miejskim (niem. Stadtkreis).

Dane historyczne
Rok	Ludność	Zm., %
1939	48 073	—
1950	32 825	-31,7%
1960	58 671	78,7%
1970	74 782	27,5%
1980	105 909	41,6%
1990	124 285	17,4%
2000	125 890	1,3%
2007	125 411	-0,4%
Dane z 2000, 2007 BDR GUSu1, Dane 1939-1990 ludność Gorzowa Wielkopolskiego

Do najważniejszych przedwojennych osobistości Landsbergu należą: Max Bahr (właściciel fabryki worków jutowych, właściciel willi zajmowanej obecnie przez Pałac Biskupi, inicjator budowy łaźni miejskiej (1928), która działała jeszcze na początku XXI wieku), Hermann Paucksch – fabrykant z Zawarcia (fundator fontanny z 1897 na Starym Rynku, nazwanej od jego nazwiska, odtworzonej w 1997 rękami gorzowian i dawnych niemieckich mieszkańców), właściciel willi Grodzkiego Domu Kultury na Zawarciu, Gustaw Schroeder – założyciel fabryki kabli i sznurów, budowniczy willi, obecnie Muzeum Lubuskie im. Jana Dekerta. W Landsbergu nad Wartą urodziła się w 1929 Christa Wolf, najsławniejsza pisarka NRD, kilkoro literatów, utalentowanych artystów i techników, przebywało tu także kilka ważnych postaci znanych z historii powszechnej np. Fryderyk Schleiermacher, Gottfried Benn.

Położenie miasta u ujścia Kłodawy (Kłodawki) do Warty na skrzyżowaniu wodnych i lądowych szlaków komunikacyjnych, dawało dogodne warunki do urbanizacji i rozwoju miasta, które rozkwitało dzięki pracy kupców i rzemieślników. Doprowadziło to do rozrośnięcia się miasta i przybrania jeszcze większej wartości ekonomiczno-strategicznej. Na początku zeszłego wieku architektura kamieniczek Landsbergu mogła być uznana za jedną z najpiękniejszych i najbardziej wartościowych w centralnej Europie^{[potrzebne źródło]}.

Najtragiczniejszą z wojen okazała się II wojna światowa^{[potrzebne źródło]}. Garnizon Wehrmachtu wycofując się do Kostrzyna nad Odrą wysadził oba mosty, a oddziały Armii Czerwonej paliły Stare Miasto począwszy od 30 stycznia 1945, masowo dokonując też gwałtów na kilku tysiącach niemieckich kobiet. Ostatecznie w marcu Landsberg stał się polskim Gorzowem nad Wartą, a później dodano przymiotnik Wielkopolski. Trzeba wziąć pod uwagę, że pierwsi polscy osadnicy oraz urzędnicy, przyjechali do powojennego Gorzowa z wielkopolskiego Wągrowca^{[potrzebne źródło]}. Już wkrótce po przekazaniu Polakom administracji nad miastem, powołana została w Gorzowie delegatura poznańskiego urzędu wojewódzkiego, w celu zapewnienia sprawnej polskiej administracji na zachodnim pograniczu.

W okresie powojennym następuje ponowny szybki rozwój miasta. Od roku 1945, aż do roku 1950, Gorzów pełni rolę głównego ośrodka administracyjnego zachodnich powiatów województwa poznańskiego. Jednocześnie w Gorzowie rozpoczyna działalność administracja kościoła katolickiego, obejmująca tereny północno-zachodniej Polski. Z powodu wyjątkowo silnej niechęci komunistycznej władzy do rezydującej w Gorzowie wpływowej katolickiej administracji kościelnej, Gorzów traci stopniowo znaczenie na administracyjnej mapie kraju. Od 1950 roku miasto należy do nowo utworzonego województwa zielonogórskiego.Już w połowie lat 60. liczba ludności sięgnęła 50 tys. osób, przekraczając stan sprzed wojny. W końcu lat 60. Gorzów przeżywa drugi w swych dziejach boom budowlany stając się miastem średniej wielkości, następuje dynamiczny rozwój przemysłu. W latach 70. powstają pierwsze publiczne placówki szkolnictwa wyższego. W 1975 miasto zostało stolicą nowo utworzonego województwa gorzowskiego, a w 1979 rodzi się 100-tysięczna gorzowianka. W latach 80. wybudowany zostaje nowoczesny szpital wojewódzki.

Lata 90. to dynamiczny rozwój sektora prywatnego. Powstają pierwsze inwestycje zagraniczne. Od 1999 r. Gorzów jest siedzibą wojewody lubuskiego. W 2007 roku miasto obchodziło jubileusz 750-lecia lokacji.

[edytuj] Toponimia nazwy

Pierwotna niemiecka nazwa Landsberg an der Warthe pochodzi od słowa "Land" (pol. ziemia, kraina) oraz członu "-berg" (pol. góra), będącym wyróżnikiem niemieckich miast. Poza główną nazwą miasto posiadało element lokalizujący miasto, wynikający z dużej liczby miast w ówczesnej Rzeszy Niemieckiej posiadających tę nazwę.

Historia polskiej nazwy miasta rozpoczęła się na początku kwietnia 1945 roku, kiedy zaczęła upowszechniać się nazwa Gorzów^[3]. Nazwa choć nie umotywowana historycznie, nie jest jednak całkiem przypadkowa - miastu nadano nazwę Gorzów w analogii do Gorzowa Śląskiego na Opolszczyźnie, który po niemiecku nazywał się Landsberg in Oberschlesien, będącym miastem pogranicza etnicznego i mającym podwójną (polską i niemiecką) tradycję nazewniczą .

Po przyłączeniu do woj. poznańskiego, od 7 lipca 1945 roku w dokumentach urzędowych funkcjonuje nazwa Gorzów nad Wartą^[3]. Dodany drugi człon nad Wartą był dokładnym odzwierciedleniem niemieckiego elementu lokoalizacyjnego (niem. an der Warthe).

2 marca 1946 roku Komisja Ustalania Nazw Miejscowości podjęła decyzję o urzędowym brzmieniu nazwy Gorzów Wielkopolski. Zarządzenie Ministra Administracji Publicznej i Ministra Ziem Odzyskanych, dotyczącym przywrócenia i ustalenia urzędowych nazw miejscowości weszło w życie 7 maja 1946 roku^[4]. Pomimo, że miasto nigdy nie było stale związane z historycznym regionem Wielkopolski zmieniono drugi człon nazwy z nad Wartą na Wielkopolski. Sam przymiotnik Wielkopolski pojawia się w dziennikach ustaw i monitorach rządowych dopiero na początku lat 50., czyli gdy miasto już nie należało do woj. poznańskiego.

Według nazewnictwa pocztowego do 30 maja 1945 roku nazwa brzmiała Kobylagóra, następnie Gorzów nad Wartą, a od 5 listopada 1946 roku Gorzów Wielkopolski^[3].

[edytuj] Architektura

[edytuj] Zabytki i inne obiekty turystyczne

[edytuj] Tereny zielone w mieście

[edytuj] Pomniki pamięci narodowej

• Plac Nieznanego Żołnierza

[edytuj] Gospodarka

Gorzów Wlkp. jest prężnym ośrodkiem przemysłowym z rozwiniętym przemysłem chemicznym, elektronicznym, energetycznym, farmaceutycznym, lekkim, maszynowym, metalowym, motoryzacyjnym, spożywczym, włókienniczym.

Dobrze rozwinięty handel i usługi. W mieście działa wiele stacji benzynowych, serwisów, warsztatów, hurtowni, sklepów, punktów usługowych, istnieją oddziały większości działających w Polsce banków i towarzystw ubezpieczeniowych, dealerzy popularniejszych marek samochodowych. Istnieje wiele centrów handlowych oraz marketów wielkopowierzchniowych.

Od kilku lat miasto zajmuje czołowe miejsca^{[potrzebne źródło]} w rankingach ogólnopolskich pod względem ilości inwestycji. W Gorzowie działa podstrefa Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

[edytuj] Handel

W mieście jest 5 centrów handlowych: Galeria Askana, Galeria Młyńska, Kupiec Gorzowski, Panorama, Park 111.

Budowane jest szóste o nazwie Nova Park, planowane ukończenie to początek 2010 roku^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Publiczne instytucje opieki zdrowotnej

Ta sekcja wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w niej poprawić: jaki jest sens tej sekcji?. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

• Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki.
• Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy.
• Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna.
• Lubuskie Centrum Zdrowia Publicznego.
• Okręgowa Izba Lekarska.
• Samodzielna Publiczna Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego.
• SPZOZ "Obwód Lecznictwa Kolejowego"
• Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska.
• Wojewódzka Kolumna Transportu Sanitarnego.
• SPZOZ MSWiA w Zielonej Górze, Przychodnia.
• Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Zielonej Górze, Oddział.
• Lubuski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w Zielonej Górze, Delegatura.

[edytuj] Demografia

Struktura demograficzna mieszkańców Gorzowa wg danych z 31 grudnia 2007 r.:¹

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	87 411	100	27 709	31,7	59 702	68,3
wiek przedprodukcyjny (0 - 17 lat)	21 982	25,15	10 613	12,14	11 369	13,01
wiek produkcyjny (18 - 65 lat)	46 674	53,4	4 092	4,68	42 582	48,71
wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat)	18 755	21,46	13 004	14,88	5 751	6,58

[edytuj] Komunikacja i transport

[edytuj] Komunikacja miejska

Komunikacja miejska w Gorzowie Wielkopolskim obsługiwana jest przez tramwaje i autobusy Miejskiego Zakładu Komunikacji.

[edytuj] Transport drogowy

Miasto stanowi ważny węzeł drogowy w którym przecinają się dwie drogi krajowe

• 3 droga krajowa nr 3 relacji Świnoujście – Szczecin – Gorzów Wlkp. – Zielona Góra – Legnica – Jelenia Góra – Jakuszyce,
• 22 droga krajowa nr 22 relacji Kostrzyn nad Odrą – Gorzów Wlkp – Wałcz – Elbląg – Grzechotki.

27 listopada 2007 otwarto obwodnicę Gorzowa, która jest częścią przyszłej drogi ekspresowej S3. W mieście rozpoczynają się także 4 drogi wojewódzkie. Droga wojewódzka nr 132 biegnąca do Kostrzyna nad Odrą, droga wojewódzka nr 151 do Choszczna, droga wojewódzka nr 158 do Drezdenka oraz droga wojewódzka nr 130 do Dębna. Oprócz tego z miasta wybiegają drogi powiatowe m.in. do Borka, Ulimia, Chwalęcic, Santoka.

Miasto jest także siedzibą wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, a także wojewódzkiego inspektoratu transportu drogowego.

W Gorzowie działa spółka PKS Gorzów Wielkopolski będąca największym przewoźnikiem autobusowym w regionie.

[edytuj] Transport kolejowy

Przez miasto przebiegają linia kolejowa nr 203 (Berlin→ Kostrzyn nad Odrą→ Gorzów→ Piła→ Tczew), która dzięki węzłowi kolejowemu w Krzyżu Wielkopolskim łączy miasto ze Szczecinem i Poznaniem. Z miasta wychodzi także linia kolejowa nr 367 biegnąca w kierunku Zbąszynka.

W mieście działa 5 stacji kolejowych, z czego najważniejsza to Gorzów Wielkopolski. Pozostałe to Gorzów Wlkp. Wieprzyce, Gorzów Wlkp. Zamoście, Gorzów Wlkp. Karnin, Gorzów Wlkp. Zieleniec.

Ponadto w Gorzowie znajduje się dawny przystanek Gorzów Wlkp. Chróścik na niedziałającej linii do Myśliborza.

Gorzów jest siedzibą spółek produkcyjnych i usługowych związanych z transportem kolejowym, m.in. Gorzów Wagony, zajmująca się naprawą i renowacją wagonów.

[edytuj] Transport lotniczy

Gorzów nie posiada własnego lotniska. Obecnie planowana jest budowa bazy lotnictwa sanitarnego oraz lotniska aeroklubu w podgorzowskich Wojcieszycach^{[potrzebne źródło]}. W okolicach Gorzowa znajduje się leśna baza lotnicza Lasów Państwowych w Lipkach Wielkich, a także prywatne lotnisko w Trzebiczu Nowym k. Drezdenka. Planowana jest budowa lotniska Gorzów Wlkp.-Różanki^{[potrzebne źródło]}.

Najbliższe porty lotnicze:

• Port lotniczy Szczecin-Goleniów
• Port lotniczy Zielona Góra-Babimost
• Port lotniczy Poznań-Ławica
• zespół portów lotniczych Berlina.

[edytuj] Transport wodny śródlądowy

W Gorzowie znajduje się niewielki port rzeczny na Warcie, jednakże znaczenie transportu wodnego obecnie jest bardzo małe.

[edytuj] Mosty gorzowskie

W Gorzowie znajdują się 4 mosty nad Wartą. Są to Most Staromiejski, Most Lubuski, Most żelazny (kolejowy) oraz most w przebiegu Trasy Zgody Obwodnicy S3.

Nad Kanałem Ulgi miasto posiada 2 mosty: Most Stary oraz most w przebiegu Trasy Nadwarciańskiej. Gorzów posiada 10 mostów nad Kłodawką^[5] oraz kładki dla pieszych^[6].

[edytuj] Edukacja

Miasto jest ważnym ośrodkiem akademickim zachodniej Polski. Pierwszą szkołą wyższą w powojennym Gorzowie było utworzone w 1947 Wyższe Seminarium Duchowne, które następnie przeniesiono w 1952 do Paradyża. Obecnie najważniejsze placówki szkolnictwa wyższego to:

• Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim,
• AWF w Poznaniu – Zamiejscowy Wydział Kultury Fizycznej w Gorzowie Wielkopolskim.

Ponadto w Gorzowie funkcjonuje szereg filii i ośrodków zamiejscowych uczelni z najbliższych miast akademickich. Obecnie realizowana jest koncepcja połączenia dwóch publicznych szkół wyższych: PWSZ oraz ZWKF, co w perspektywie zaowocować ma utworzeniem w Gorzowie uczelni akademickiej - Akademii Gorzowskiej. Miasto posiada również rozwiniętą sieć placówek oświaty. Działa m.in. 8 publicznych liceów ogólnokształcących oraz szereg zespołów szkół szkolnictwa zawodowego. Działają dwie publiczne szkoły muzyczne (I i II stopnia oraz I stopnia), jak również liceum plastyczne. Gorzów posiada także dużą liczbę szkół niepublicznych wszystkich szczebli. Ponadto w mieście funkcjonują dwie instytucje publiczne nadzorujące i wspomagające oświatę na obszarze województwa: Lubuskie Kuratorium Oświaty oraz Wojewódzki Ośrodek Metodyczny.

W Gorzowie Wielkopolskim znajduje się Szkoła tańca "Mandaryna Dance Studio" należąca do Marty Wiśniewskiej.

[edytuj] Kultura i sztuka

W mieście działa Muzeum Lubuskie im. Jana Dekerta, będące najstarszym muzeum w województwie. Składa się z czterech oddziałów: Muzeum Sztuk Dawnych, Muzeum Grodu Santok, Muzeum Warty oraz Muzeum Kultury i Techniki Wiejskiej.

Według danych¹ z 2006 r. w mieście działało 15 placówek bibliotecznych, z których w 2006 roku korzystało 33 644 czytelników. Największą biblioteką jest Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna, które prócz wypożyczalni głównej posiada 3 oddziały oraz filie. Biblioteka ta posiada w swoich zbiorach 389 373 książek^[7].

W Gorzowie działają 2 kina, które w 2006 roku odzwiedziło 86 665 widzów¹. Centrum Filmowe Helios jest multipleksem z 5 salami znajdującym się w Galerii Askana. Kino 60 krzeseł mieści się w Miejskim Ośrodku Sztuki przy ul. Pomorskiej 73 i jest kinem studyjnym z widownią na 60 osób, gdzie wyświetlane są produkcje filmowe spoza głównego nurtu komercyjnego. Kino to powstało we wrześniu 2002. Projekcje odbywają się od września do czerwca. W siedzibie kina działa również Dyskusyjny Klub Filmowy "Megaron". Wcześniej w mieście działały jeszcze 2 inne kina, obecnie są one nieczynne. Kino Kopernik przy ul. Warszawskiej, zostało oddane do użytku w 1975 i posiadało widownię na 570 osób. Kino Słońce mieszczące się w centrum miasta przy ul. Chrobrego jest najstarszym kinem w Gorzowie.

[edytuj] Teatry

• Teatr im. J. Osterwy w Gorzowie Wlkp.
• Teatr Kreatury
• Cygański Teatr Muzyczny "Terno"
• Amfiteatr Gorzowski
• Teatr Na Murku

[edytuj] Imprezy cykliczne

Ta sekcja wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w niej poprawić: napisać kiedy w jakim miesiącu się odbywają imprezy. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Lista imprez cyklicznych odbywających się w mieście:

• Biennale Sztuki Sakralnej
• Dni Gorzowa
• Gorzowskie Spotkania Teatralne
• Gorzów Jazz Celebrations (do 2004 – Pomorska Jesień Jazzowa)
• Konfrontacje Fotograficzne
• Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Jana Sebastiana Bacha
• Międzynarodowe Spotkania Zespołów Cygańskich "Romane Dyvesa"
• Reggae nad Wartą

[edytuj] Gorzowscy twórcy i wykonawcy

• Adam Bałdych – muzyk;
• Piotr Bukartyk wykonawca poezji śpiewanej;
• Magdalena Ćwiertnia - plastyk
• Edward Dębicki założyciel Cygańskiego Teatru Muzycznego "Terno", dyrektor i kierownik artystyczny Międzynarodowych Spotkań Cygańskich w Gorzowie "Romane Dyvesa";
• Irena Dowgielewicz – poetka, pisarka;
• Hermann Ende – architekt;
• Andrzej Gordon - plastyk
• Victor Klemperer - literat
• Ryszard Krynicki – poeta oraz wydawca;
• Waldemar Kućko - fotografik
• Michał Kwiatkowski – piosenkarz, wokalista, muzyk, występował w Szansie na sukces, znany również we Francji z programu Star Academy (odpowiednik polskiego Idola);
• Krystyna Prońko – piosenkarka;
• Krzysztof Pulkowski reżyser, scenarzysta, aktor, niezależny twórca;
• Ewa Strebejko-Hryniewicz - malarka, scenograf
• Bronisława Wajs zwana też Papuszą – poetka, pisarka romskiego pochodzenia;
• Christa Wolf - pisarka
• Tadeusz Zaborowski – twórca i były redaktor naczelny wydawnictwa literacko-artystycznego LAMUS

[edytuj] Media

W Gorzowie Wielkopolskim istnieją 3 stacje radiowe, 4 telewizyjne, wydawanych jest kilka gazet i czasopism.

[edytuj] Prasa

• Gorzowskie wydanie Gazety Wyborczej
• Ziemia Gorzowska – tygodnik
• Gazeta Lubuska – oddział w Gorzowie
• Tylko Gorzów – tygodnik
• Co w mieście piszczy – tygodnik

[edytuj] Radio

• Radio RMG – lokalna rozgłośnia Polskiego Radia, filia Radia Zachód
• Radio Eska Gorzów Wlkp.
• Radio Plus Gorzów Wlkp.
• Radio Zachód – oddział w Gorzowie

[edytuj] Telewizja

Lokalne stacje telewizyjne nadające sygnał z Gorzowa:

• TVP3 Gorzów
• TMG - Telewizja Miejska Gorzów
• Telewizja TeleTop
• TV Odra

[edytuj] Sport

[edytuj] Kluby sportowe

• Aeroklub Gorzowski
• Automobilklub Gorzowski
• AZS AWF Gorzów Wielkopolski – aikido, akrobatyka sportowa, judo, kajakarstwo, kulturystyka, lekkoatletyka, piłka ręczna, wioślarstwo, zapasy
• KSSSE AZS PWSZ Gorzów Wielkopolski – koszykówka kobiet
• NGR Technologie AWF Gorzów Wielkopolski – koszykówka mężczyzn
• Caelum Stal Gorzów – Żużlowy Klub Sportowy
• GKP Gorzów Wielkopolski - piłka nożna
• GMKS "Kadet" – strzelectwo sportowe
• GTPS Gorzów Wielkopolski - siatkówka
• Miejski Klub Pływacki "Słowianka"
• Międzyszkolny Ośrodek Sportowy
• MKKS Gorzów – kajakarstwo
• KS Admira – kajakarstwo
• Ośrodek Sportu i Rekreacji – łucznictwo
• ZTKKF Gorzów – piłka nożna kobiet, piłka ręczna mężczyzn
• Gorzovia Altvater Gorzów Wlkp. – tenis stołowy
• Gorzowskie Centrum Tenisa Stołowego UKS Jedynka - tenis stołowy
• Gorzowski Serwis Sportowy
• Gorzowski Klub Piłki Wodnej 59- piłka wodna
• Iskra Gorzów Wlkp. - piłka nożna
• Kłos Małyszyn - piłka nożna
• KS "Pretorian" - klub sportów walki: Mixed Martial Arts (MMA) i Brazylijskie Jiu Jitsu (BJJ)

[edytuj] Gorzowscy sportowcy

• Edward Jancarz - żużlowiec
• Aneta Pastuszka - kajakarka, brązowa medalista z Olimpiady w Sydney w 2000 r. i z Olimpiady w Atenach w 2004 r.
• Beata Sokołowska-Kulesza - kajakarka, brązowa medalista z Olimpiady w Sydney w 2000 r. i z Olimpiady w Atenach w 2004 r.
• Tomasz Kucharski - wioślarz, złoty medalista z Olimpiady w Sydney w 2000 r. i z Olimpiady w Atenach w 2004 r.
• Sebastian Świderski - siatkarz
• Paweł Hlib - żużlowiec
• Piotr Paluch - żużlowiec
• Waldemar Wspaniały - trener siatkarzy, były trener Stilonu Gorzów Wielkopolski oraz reprezentacji Polski
• Lech Piasecki - kolarz
• Michał Jeliński - wioślarz, złoty medalista z Olimpiady w Pekinie w 2008 r.
• Roman Rynkiewicz - kajakarz
• Wojciech Kurpiewski - kajakarz, srebrny medalista z Olimpiady w Barcelonie w 1992 r.
• Piotr Hojka - wioślarz
• Maciej Mattik - wioślarz
• Ryszard Rogala - podnoszenie ciężarów, brązowy medalista z Igrzysk Paraolimpijskich w Pekinie
• Alicja Bukańska - łucznictwo
• Katarzyna Piekart - lekkoatletyka
• Tomasz Blatkiewicz - lekkoatletyka, zloty medalista z Igrzysk Paraolimpijskich w Atenach, srebrny medalista z Igrzysk Paraolimpijskich w Pekinie
• Leszek Ćmikiewicz - lekkoatletyka
• Mirosław Pych - lekkoatletyka brązowy medalista Igrzyska Paraolimpijskie w Pekinie
• Jakub Rega - lekkoatletyka
• Daniel Woźniak - lekkoatletyka

[edytuj] Administracja

Gorzów Wielkopolski ma status powiatu grodzkiego. Mieszkańcy Gorzowa wybierają do swojej Rady Miasta 25 radnych. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta. Siedzibą władz miasta jest Urząd Miasta przy ul. Sikorskiego.

Gorzów Wlkp. jest członkiem Związku Miast Polskich.

We wrześniu 1999 Gorzów został uhonorowany Dyplomem Rady Europy, a w 2002 zdobył kolejne wyróżnienie – Sztandar Rady Europy.

Miasto jest jedną ze stolic województwa lubuskiego. Mieści się się tutaj Lubuski Urząd Wojewódzki. W Gorzowie mieści się także starostwo powiatu gorzowskiego.

Mieszkańcy wybierają parlamentarzystów z okręgu wyborczego Zielona Góra, obejmującego obszar całego województwa.

[edytuj] Podział terytorialny miasta

Dzielnice

Baczyna, Chróścik, Chwalęcice, Górczyn, Janice, Karnin, Małyszyn, Nowy Dwór, Piaski, Siedlice, Śródmieście, Wieprzyce, Zakanale, Zawarcie, Zieleniec.

Osiedla

Chemik, Dolinki, Parkowe, Piaski, Przylesie, Sady, Słoneczne, Staszica, Tartaczne, Ułańskie, Ustronie, Zacisze, Zielona Dolina.

[edytuj] Współpraca zagraniczna

W 1999 został otwarty Ośrodek Kultury Francuskiej Alliance Francaise.

Gorzów Wlkp. jest największym ośrodkiem Euroregionu Pro Europa Viadrina.

Miasta partnerskie
Miasto	Kraj	Data podpisania umowy
Cava de' Tirreni	Włochy	???
Eberswalde	Niemcy	???
Frankfurt nad Odrą	Niemcy	1975
Hazleton	Stany Zjednoczone	???
Herford	Niemcy	1990
Jönköping	Szwecja	???
Sumy	Ukraina	???
Verden	Niemcy	1996

[edytuj] Religie

W Gorzowie znajduje się katedra rzymskokatolickiej diecezji zielonogórsko-gorzowskiej, która jest głównym gorzowskim kościołem rzymskokatolickim. Miasto posiada 14 parafii, które są podzielone pomiędzy 3 dekanaty: Gorzów Wielkopolski - Katedra, Chrystusa Króla i Świętej Trójcy. W kościele NMP Królowej Polski mieści się sanktuarium św. Weroniki Giuliani. Jednym z ważniejszych wydarzeń w życiu religijnym miasta była wizyta papieża Jana Pawła II, który odwiedził Gorzów 2 czerwca 1997.

Na cmentarzu znajduje się kaplica wiernych obrządku grekokatolickiego. W Gorzowie mieści się także prawosławna Cerkiew Narodzenia NMP, polskokatolicki kościół św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny oraz kościół luterański Świętej Trójcy. Swoje zbory w Gorzowie posiadają baptyści, zielonoświątkowcy, adwentyści, wierni Kościoła Boży w Chrystusie oraz Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej. Mieści się tu także Centrum Chrześcijańskie "Obfite Życie" Kościoła Wiary. W Gorzowie Wielkopolskim istnieje także niewielka wspólnota Reformowanego Kościoła Katolickiego.

Poza kościołami chrześcijańskimi, w mieście istnieją także miejsca spotkań modlitewnych muzułmanów, świadków Jehowy.

W Gorzowie znajduje się także ośrodek filialny Jiyu-Kutsu Wspólnoty Drogi Rinzai Mumon-Kai oraz centrum buddystów Diamentowej Drogi.

Do 1939 roku miasto posiadało synagogę.

[edytuj] Zobacz też

• 54 Pułk Artylerii Polowej (Nowomarchijski)
• Barlinecko-Gorzowski Park Krajobrazowy
• Ludność Gorzowa Wielkopolskiego
• Cmentarz żydowski w Gorzowie Wielkopolskim

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Miasta Gorzowa Wlkp.
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: