Most
Most – budowla inżynierska, konstrukcja pozwalająca na pokonanie przeszkody wodnej (rzeki, jeziora, zatoki, morskiej cieśniny itp.)
Spis treści |
[edytuj] Rodzaje mostów
Ze względu na rodzaj drogi prowadzonej po moście dzielone są one następująco:
- drogowe – przez most prowadzony jest ruch komunikacji samochodowej
- kolejowe – przez most prowadzona jest trasa kolejowa
- wodne (akwedukty) - przez most prowadzony jest kanał wodny, bądź prowadzony jest grawitacyjnie strumień wody
- kładki piesze – dla ruchu pieszego
Mosty mogą być wykonane z różnych materiałów konstrukcyjnych; ze względu na rodzaj tworzywa dzieli się następująco:
Można spotkać rozwiązania, w których podpory wykonane są z innego tworzywa niż przęsła, np. stalowe przęsła na filarach z cegły (most stalowo-ceglany).
Podstawowymi elementami konstrukcji mostu są filary, na których za pośrednictwem łożysk mostowych opierają się przęsła. Skrajne podpory noszą nazwę przyczółków. Filary znajdujące się w wodzie są chronione przed naporem kry przez izbice.
Pierwszym na świecie mostem z materiałów innych niż drewno i kamień był most wykonany w 1779 z elementów z lanego żeliwa, otwarty do eksploatacji 1 stycznia 1781 roku w Ironbridge w Shropshire w Anglii. Skonstruowany on został tak samo, jak do tamtych czasów budowano mosty drewniane: elementy mostu łączono ze sobą na wpusty i kliny, nie używając żadnych później powszechnie w takich konstrukcjach stosowanych elementów, jak śruby i nity. Szczeliny uszczelniano blachą ołowianą. Ruch drogowy na tym moście wstrzymano dopiero w roku 1931 i to wcale nie dlatego, że żeliwo w nim popękałoby lub skorodowało, a dlatego, że skarpy wąwozu - doliny rzeki Severn, nad którą został przeprowadzony - ulegały systematycznemu osuwaniu się i zbliżały się do siebie na tyle, że most poważnie odkształcił się. Mimo to stoi bez żadnych uszkodzeń do dziś.
Z uwagi na przyjęte rozwiązanie konstrukcyjne mosty dzielimy na jedno- lub wieloprzęsłowe. W zależności od samej konstrukcji przęsła mogą to być rozwiązania płytowe lub belkowe, z belek prostych lub łukowych, oraz kratowe.
Z uwagi na sposób podparcia przęsła mosty dzielone są na wspornikowe, wolnopodparte, wiszące i wantowe, o przęsłach stałych lub ruchowych (mosty zwodzone, obrotowe, uchylne i przetaczane).
Most podwieszony (most wantowy) - to most o płycie przęsła zawieszonej na cięgnach mocowanych na wieżach zwanymi również pylonami. Najciekawszym przykładem takiego mostu jest największy i najdłuższy most w Polsce - Most Solidarności w Płocku przez Wisłę.
Most wiszący - płyta przęsła zawieszona jest na cięgnach (kablach) mocowanych na podporach, lub na wieżach zwanych podobnie jak w moście wantowym pylonami. Przykładem mostu wiszącego jest:
- najstarszy most wiszący na świecie w Pensylwanii z 1801 r.
- najstarszy most wiszący w Polsce, zbudowany w 1827 r. w miejscowości Ozimek w województwie opolskim
- Most Grunwaldzki we Wrocławiu
- Golden Gate w San Francisco 1937
- Najdłuższe mosty wiszące w Europie to most nad Wielkim Bełtem (Storebælts Broen) w Danii z 1998 roku łączący wyspy Zelandia i Fionia (rozpiętość części wiszącej 2700m, w tym pomiędzy pylonami 1624m), który jest trzecim najdłuższym mostem wiszącym na świecie, oraz most 25 Kwietnia (Ponte 25 de Abril) w Lizbonie z 1966 roku (rozpiętość części wiszącej 2.280m).
- najdłuższym morskim mostem świata jest most nad Zatoką Hangzhou w Chinach. Ma on 36 km długości.
- most Akashi-kaikyo z 1993 r. o największej rozpiętości przęseł (długości 1990 m) w Japonii.
- Jednym z najbardziej znanych mostów wiszących był Tacoma Narrows, liczący 840m, który zawalił się 7 listopada 1940 roku pod wpływem wiatru, którego podmuchy wywołały drgania rezonansowe o amplitudzie kilku metrów i doprowadziły do zniszczenia konstrukcji.
Most obrotowy - najciekawszymi przykładami są: most drogowy w Giżycku z 1889 lub wąskotorowy most w Rybinie na szlaku Żuławskiej Kolei Dojazdowej - oba o przęsłach obracanych ręcznie (przez jednego człowieka) w poziomie. W Szczecinie nad Regalicą (Odrą Wschodnią) znajduje się jedyny w Polsce czynny kolejowy most zwodzony.
Najstarsze (i czasem spotykane do dnia dzisiejszego) rozwiązania mostów to mosty wiszące zbudowane z lian, lin z ewentualnym wypełnieniem kłodami. Dużym osiągnięciem inżynierskim była zbudowana w V w. p.n.e. przeprawa pontonowa przez Bosfor (zbudowana na polecenie Dariusza I). Największy rozwój budownictwa mostowego miał miejsce w okresie cesarstwa rzymskiego. Do ważniejszych przykładów konstrukcji z tego czasu należy Most Trajana nad rzeką Dunaj z 104 r. W okresie średniowiecza nie powstawały zbyt ciekawe przykłady tego typu rozwiązań. Wyjątkiem jest Most Karola postawiony w Pradze w 1357. Dopiero w XVIII w. powstały kolejne ciekawe rozwiązania inżynierskie. Należy do nich pierwszy na świecie most żeliwny z 1779 r. nad rzeką Severn w Anglii, w 1874 r. w USA zbudowano pierwszy duży most stalowy, a w 1875 r. we Francji został zbudowany pierwszy most żelbetowy.
[edytuj] Najstarsze mosty w Polsce
- drewniany most prowadzący do grodziska w Żydowie koło Polanowa (datowany na rok 937 n.e.)[1]
- drewniany most przez Cybinę z X wieku łączący Poznański Ostrów Tumski z Ostrówkiem
- dwa drewniane mosty z X wieku prowadzące na Ostrów Lednicki
- mosty z X wieku prowadzące z Pomorza Gdańskiego do Prus
- most pontonowy przez Wisłę, zbudowany w Kozienicach i zmontowany w Czerwińsku w 1410
- najstarszy żeliwny mostek w Polsce z 1824 roku w Opatówku.
- most gotycki w Warszawie na placu Zamkowym
- most gotycki z 1390 w Kłodzku
- trzy mosty gotyckie z XIV wieku w Reszlu
- most gotycki w Gliwicach
- drewniany most przez Wisłę, zbudowany w Warszawie w 1573
- najstarszy w Europie most żelazny w Strzegomiu z 1796
- most Kamienny w Kaliszu, wzniesiony w latach 1825–1826
- most Kierbedzia w Warszawie, wzniesiony w latach 1859–1864
- most Żelazny w Kaliszu, wzniesiony w latach 1865–1866, pierwszy most o konstrukcji stalowej zbudowany przez Polaków[2]
- most przez Słudwię w pobliżu Łowicza, wzniesiony w 1928 (konstruktor Stefan Bryła), pierwszy na świecie stalowy most spawany[potrzebne źródło]
[edytuj] Zobacz też
![Imagem:Bullet red.png [pt]](/pt/wiki/Imagem:Bullet_red.png.html){kind=link}
- wiadukt
- most pontonowy
- Lake Pontchartrain Causeway - najdłuższy most na świecie (38,422 km)
- Most Solidarności w Płocku - największy i najdłuższy most w Polsce (ponad 1700 metrów)
- Rudolf Modrzejewski - światowej sławy polski konstruktor mostów
- przegląd zagadnień z zakresu architektury
- mosty w polskich miastach:
Przypisy
- ↑ http://www.zydowo.polanow.pl/index.php?rs=t&id=73
- ↑ Chwaściński B., Julian Majewski, [w:] Słownik polskich pionierów techniki, red. Orłowski B., Katowice 1984, s. 129. ISBN 83-216-0339-4