Powstanie Bokserów

Żołnierze bokserów

Bokser

Powstanie Bokserów (2 grudnia 1899 — 7 września 1901) — powstanie chińskiego tajnego stowarzyszenia skierowane przeciwko cudzoziemcom („białym barbarzyńcom”), w latach 1899—1901.

[edytuj] Przyczyny powstania

Powstanie zrodziło się pod wpływem kryzysu i klęsk żywiołowych w częściowo skolonizowanej przez Europejczyków i wykorzystywanej gospodarczo prowincji Szantung.

Trudna sytuacja polityczno-gospodarcza Chin na przełomie XIX i XX wieku, panoszenie się obcokrajowców, działalność misjonarzy chrześcijańskich postrzegana jako zagrożenie dla tradycyjnej kultury, groźba rozbioru Chin przez mocarstwa zachodnie — powodowały narastanie buntu społecznego przeciwko nieudolnej i skorumpowanej administracji cesarskiej.

[edytuj] Przebieg powstania

Powstawały różne organizacje, kluby, gazety, które stawiały sobie za cel odnowę Chin i wyrzucenie z kraju obcokrajowców.

W 1899 doszło do wielkich rozruchów przeciwko cudzoziemcom w Chinach Północnych, przede wszystkim przeciwko eksterytorialnym terytoriom państw europejskich w miastach Chin (tzw. koncesjom) — narzuconych Chinom w konsekwencji przegranych przez Cesarstwo wojen opiumowych w połowie XIX wieku. W 1900 doszło do zbrojnych wystąpień tajnego stowarzyszenia Yihequan, co znaczy „pięść w imię sprawiedliwości i pokoju” — stąd pochodzi stereotypowa nazwa „Powstania bokserów”. Nazwa ta została nadana przez Europejczyków i miała pogardliwy wydźwięk.

Obiektem nienawiści stało się wszystko, co kojarzyło się z Zachodem. W pierwszym okresie do związków bokserów należeli na ogół młodzi ludzie, często chłopi, drobni rzemieślnicy oraz handlarze, przewoźnicy, żołnierze i zakonnicy, zgrupowani w małych oddziałach i bezwzględnie posłuszni Mistrzowi. Powstańcy zajęli stolicę Pekin i znaczne terytoria północnych Chin, przy czym byli skrycie wspierani przez cesarzową. Kiedy powstanie zyskało akceptację cesarzowej Cixi, do oddziałów zaczęli też wstępować urzędnicy dworscy.

Atak na obywateli krajów europejskich i terytoria eksterytorialne był motywem i formalnym powodem (pretekstem) do interwencji międzynarodowej. Powstańcy nie oparli się interwencji 40-tysięcznego korpusu regularnych wojsk sześciu państw europejskich, Japonii i USA, dowodzonych przez niemieckiego feldmarszałka Alfreda von Waldersee. Rząd cesarski Dynastii Qing podporządkował się wtedy obcym mocarstwom bez reszty i w ostatniej fazie powstania bokserów wojska rządowe walczyły wspólnie z armią interwentów przeciwko powstańcom. Niemniej jednak Cesarstwo Chin obciążone zostało olbrzymią kontrybucją na rzecz mocarstw zachodnich.

Formalny koniec powstania miał miejsce 7 września 1901.

[edytuj] Skutki powstania

Postawa cesarzowej w czasie powstania była jednym z zasadniczych powodów rozwoju ruchu narodowego w Chinach (Sun Yat-sen) i — po śmierci cesarzowej — upadku monarchii.

[edytuj] Polacy uczestniczący w stłumieniu powstania

Polacy (oficerowie armii rosyjskiej) uczestniczący w stłumieniu powstania bokserów:

• Leon Billewicz
• Eugeniusz de Henning-Michaelis
• Sylwester Stankiewicz