Zielona Góra
Współrzędne: 51°56'23" N 15°30'18" E
| Zielona Góra | |||||
|
|||||
| Województwo | lubuskie | ||||
| Powiat | miasto na prawach powiatu | ||||
| Gmina - rodzaj |
Zielona Góra miejska |
||||
| Założono | XIII wiek | ||||
| Prawa miejskie | 1323 | ||||
| Prezydent miasta | Janusz Kubicki (e-mail) |
||||
| Powierzchnia | 58,34 [1] km² | ||||
| Położenie | 51° 56'23'' N 15° 30'18'' E |
||||
| Wysokość | 70,6-210,8 m n.p.m. | ||||
| Ludność (2008) • liczba ludności • gęstość |
117 523 [1] 2 014 [1] os./km² |
||||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
(+48) 68 | ||||
| Kod pocztowy | 65-001 do 65-950 | ||||
| Tablice rejestracyjne | FZ | ||||
Położenie na mapie Polski  Zielona Góra
|
|||||
| TERC10 (TERYT) |
0862011 | ||||
| SIMC10 | 0988313 | ||||
| Miasta partnerskie |  Chociebuż Verden Helmond L'Aquila Troyes Nitra Bistrita |
||||
| Hasło promocyjne: Zielona Góra – miasto przyszłości | |||||
|
Urząd miejski3
ul. Podgórna 22 65-424 Zielona Góratel. 68 45 64 100; faks 68 45 64 155 (e-mail) |
|||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Zielona Góra (czes. Zelená Hora, niem. Grünberg, Grünberg in Schlesien) – miasto i gmina w zachodniej Polsce, siedziba sejmiku i marszałka województwa lubuskiego, starosty powiatu zielonogórskiego oraz władz gminy wiejskiej Zielona Góra. W latach 1950-1998 miasto było stolicą województwa zielonogórskiego. Razem z Sulechowem i Nową Solą tworzą tzw. Lubuskie Trójmiasto[2].
Do lat 90. XX wieku odbywały się tu: międzynarodowy festiwal muzyczny (Festiwal Piosenki Radzieckiej) oraz Biennale Sztuki Nowej. W pobliżu miasta znajduje się port rzeczny oraz lotniczy.
[edytuj] Środowisko naturalne
[edytuj] Położenie
Zielona Góra jest położona w Polsce, na zboczu doliny rzeki Odry w miejscu gdzie przecina ona pasmo wzgórz znane jako Wał Zielonogórski. Miejscowość historycznie oraz kulturowo jest częścią Dolnego Śląska. Od północnego zachodu miasto graniczy z Niecką Płotowską, a od północnego wschodu z Niecką Chynowską. Miasto rozlokowane jest na wielu wzgórzach:
- Góra Braniborska (Hirtenberg – Góra Pasterska), 202 m n.p.m. - jedno z najwyższych wzniesień w mieście. Nazwa Hirtenberg występuje w księgach miejskich z 1722 roku. Na szczycie w latach 1859-1860 wzniesiono wieżę widokową, obecnie mieszczącą uniwersyteckie obserwatorium astronomiczne.
- Wzgórze Schillera na zachód od ulicy Wrocławskiej (Schillershöhe – ) 195,5 m n.p.m. Na południowym stoku znajdowała się duża winnica. Wcześniej wzgórze nosiło nazwę Wzgórza Grzybowego (Pilzberg). Po raz pierwszy zostało ono wymienione w aktach miejskich z 1725 roku,
- przy Alei Słowackiego (Hirschberg) 175,5 m n.p.m. – położone naprzeciwko dawnego cmentarza żydowskiego u zbiegu ulic Wrocławskiej i Chmielnej. Nazwa wzgórza pochodziła od nazwiska właściciela placu rozrywek, który znajdował się w tym miejscu w XIX wieku,
- Maślane (Butterberg) 175 m n.p.m. – punkt widokowy w lesie na wschód od Osiedla Wazów,
- Góra Ceglana (Ziegelberg) – położona blisko starej zabudowy miejskiej pomiędzy ulicą Wrocławską, a ulicą Podgórną. Obecnie na jej szczycie znajduje się Palmiarnia dobudowana do wzniesionego w 1818 roku domku winiarza. Nazwa wzgórza pochodzi od cegielni miejskiej, która we wcześniejszych wiekach znajdowała się w tym miejscu. Nazwa Ziegelberg występuje w aktach miejskich z 1619 roku. W XIX wieku całe wzgórze pokryte było winnicami. To właśnie osada założona u stóp Góry Ceglanej zapoczątkowała proces powstawania Zielonej Góry,
- Przy ulicy Kożuchowskiej (Hohnberg) – w południowej części miasta naprzeciwko browaru. Już w XV wieku wzgórze było pokryte winnicami,
- Wzgórza Piastowskie – położone w południowo zachodniej części miasta. Nazwę nadał burmistrz Zielonej Góry Heinrich Gayl dla uczczenia księcia głogowsko–żagańskiego Henryka VIII – jedynego używającego tytułu „księcia Zielonej Góry”. Składają się na nie cztery wzgórza, których wcześniejsze nazwy brzmiały :
- Augusthöhe – dla upamiętnienia miejskiego przedsiębiorcy Augusta Fostera
- Blucherberg – 201 m n.p.m.
- Piastenhöhe
- Koscheberg – 195 m n.p.m. stromo opadające w kierunku południowym. Wzgórze to pokryte było winnicami, o których najstarsze wzmianki pochodzą z 1797 roku.
- Jagodowe Wzgórze - jest najwyższym wzniesieniem w granicach Zielonej Góry (210 m n.p.m.).
[edytuj] Obszar
Według danych z 2002 roku, obszar Zielonej Góry wynosi 5832 ha, w tym 2686 ha zajmują lasy. Niezalesiony obszar miasta jest niemal w całości zabudowany. Obecnie miasto rozrasta się poza granice administracyjne, intensywna zabudowa wielorodzinna dociera do Przylepu i Łężycy. Miasto stara się o powiększenie granic miasta i włączenie części gminy Zielona Góra.
[edytuj] Klimat
W Zielonej Górze panuje klimat umiarkowany przejściowy, z przewagą wpływów oceanicznych. Średnia temp. lipca wynosi ok. 18.3°C, a stycznia -1,3°C. Opady roczne wynoszą ok. 580 mm. W ostatnich latach obserwujemy jednak stałą tendencję do ocieplania się klimatu. Zjawisko to obserwujemy w każdej porze roku (np. lipiec 2006, śr temp: 24,2°C; styczeń 2007, śr temp: 4,3°C) Charakterystycznymi cechami mikroklimatu zwłaszcza obszarów wzgórz są zmniejszone amplitudy dobowe i bardzo ciepłe noce (średnio w miesiącach półrocza letniego o 0,5 do 1,5°C cieplejsze niż w Poznaniu, Wrocławiu, Gorzowie czy Słubicach). Obszar miasta Zielonej Góry charakteryzuje się też niższą liczbą dni z przymrozkami niż obszary wokół miasta, położone niżej.
[edytuj] Rekordy pogodowe w Zielonej Górze
 |
Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
- absolutne max: 38,9°C (19 VIII 1892)
- max po 1945: 36,8°C (1 VIII 1994)
- absolutne min: -30,2°C (28 II 1929)
- min po 1945: -29,5°C (9 II 1956)
- najcieplejszy miesiąc: lipiec 2007 (24,2°C, 17 dni z temp. max >30°C)
- najchłodniejszy miesiąc: luty 1929(-12,4°C)
- najbardziej mokry rok: 1941 (865mm)
- najsuchszy rok: 1982 (382 mm), 2003 (395 mm)
[edytuj] Demografia
Samo miasto liczy 117,5 tys. mieszkańców[1], lecz wraz z zespołem miejskim (aglomeracja Trójmiasto Lubuskie) liczy 176 tys. mieszkańców. Zielona Góra jest centrum obszaru zurbanizowanego, którego liczba ludności wynosi 294 304 mieszkańców (dane z 2005, suma ludności powiatów zielonogórskiego i nowosolskiego oraz pow. grodzkiego Zielona Góra).
| Ogółem | 118221 |
| Kobiety | 62794 |
| Mężczyźni | 55427 |
| Gęstość zaludnienia ( osób / 1 km² ) | 2038 |
| Zdarzenie | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 |
|---|---|---|---|---|
| Liczba zarejestrowanych urodzeń dzieci | 1318 | 1450 | 1330 | 1506 |
| w tym chłopców | 677 | 743 | 703 | 784 |
| w tym dziewczynek | 641 | 707 | 622 | 722 |
| w tym bliźniąt | 18 | 21 |
| Zdarzenie | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 |
|---|---|---|---|---|
| Liczba zarejestrowanych zgonów | 1386 | 1365 | 1492 | 1478 |
| w tym kobiet | 640 | 614 | 669 | 640 |
| w tym mężczyzn | 746 | 751 | 823 | 838 |
Zobacz też: Ludność Zielonej Góry.[edytuj] Historia miasta
Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Zielonej Góry.
[edytuj] Początki miasta
Założona jako miasto przez przybyszów z zachodniej części Europy – głównie Flandrii i Niemiec, którzy jednak najprawdopodobniej nazwali miasto tak, jak nazywała się istniejąca już tu (obecna ulica Podgórna, u podnóża wzgórza Winnego/Ceglanego/Zielonego) polska wioska: Zielona Góra. Osada ta leżała nad wartkim wówczas i wydajnym strumieniem Złota Łącza, który przez następne stulecia był źródłem wody i energii dla mieszkańców i funkcjonującego tu przemysłu. Zielona Góra prawa miejskie otrzymała w 1323 roku (aczkolwiek kroniki mówią jedynie, iż otrzymała prawa miejskie zaraz po Kożuchowie, leżącym w obecnym powiecie nowosolskim). Pierwszą znaną mapą, na której pojawiła się nazwa Grunberg jest mapa Śląska autorstwa Martina Helwiga z 1561 roku.[3]
[edytuj] Do roku 1945
Miasto przez niemal całą swoją historię związane było z Dolnym Śląskiem, a konkretniej Księstwem Głogowskim. Od XIII wieku powoli zaczyna się proces depolonizacji. Wraz z całym Dolnym Śląskiem przechodzi w ręce najpierw czeskie, a potem niemieckie. Co ważne: Zielona Góra nigdy nie wchodziła w skład historycznej krainy ziemi lubuskiej ze stolicą w obecnie niemieckim Lebus (Lubusz).
Gród posiadał fortyfikacje i zamek (najprawdopodobniej jednak drewniany, stąd nie pozostał po nim żaden ślad, wskazówką jest m.in. stara nazwa ulicy Zamkowej nieopodal centrum miasta) – przedstawiał on jednak nikłą wartość strategiczną i najprawdopodobniej z rozkazu wizytującego te ziemie Jana Luksemburczyka został zburzony.
Przed II wojną światową Zielona Góra liczyła ok. 28 tysięcy mieszkańców. Była dużym ośrodkiem przemysłowym oraz znacznym węzłem kolejowym.
[edytuj] Ślady słowiańskie
Z przekazów z XVII i XVIII wieku wiadomo, że ludność okoliczna ciągle jeszcze nosiła polsko brzmiące imiona i nazwiska, ale tylko jej część władała mową przodków[potrzebne źródło].
[edytuj] Okres powojenny
Zielona Góra wyszła praktycznie nie zniszczona w trakcie II wojny światowej (do nacierającej Armii Czerwonej wyszedł ówczesny proboszcz ks. Georg Gottwald i poinformował, że miasto nie zamierza się bronić). Po wojnie przeszła pod administrację polską stając się początkowo częścią województwa poznańskiego. Dotychczasowych mieszkańców miasta wysiedlono do Niemiec – Zielona Góra zasiedlana była jeszcze do końca lat 70. XX wieku, głównie przez repatriantów ze wschodu oraz przybyszów z pobliskiej Wielkopolski.W 1950 roku władze zadecydowały o utworzeniu w Zielonej Górze stolicy nowego województwa.
Od tego momentu zaczyna się okres szybkiej kariery miasta, które wyrasta na ważny ośrodek kulturalny, turystyczny, uniwersytecki i przemysłowy. Liczba mieszkańców wzrosła 5-krotnie. Na początku lat 60. XX wieku założono Wyższą Szkołę Inżynierską, która następnie przemianowana została na Politechnikę Zielonogórską. Wkrótce na bazie Studium Nauczycielskiego powstaje Wyższa Szkoła Pedagogiczna. W 2001 roku politechnika i WSP połączyły się, tworząc Uniwersytet Zielonogórski. Od 1965 do 1989 w Zielonej Górze odbywał się Festiwal Piosenki Radzieckiej. W roku 1998 miasto stało się siedzibą władz samorządowych utworzonego wówczas woj. lubuskiego.
[edytuj] Zabytki
Zobacz więcej w osobnym artykule: Zabytki Zielonej Góry.
Zielona Góra jest miastem zabytkowym, z racji niewielkich zniszczeń wojennych pozostała tutaj cała przedwojenna zabudowa miejska. Szczególne walory estetyczne posiada Stare Miasto oraz przedwojenne wille wzdłuż alei Niepodległości, reprezentacyjnego pasażu miasta. Centrum miasta jest obecnie rewitalizowane.
- Konkatedra pw. św. Jadwigi jest najstarszym zabytkiem architektonicznym w mieście. Kościół halowy datowany na II poł. XII wieku.
- Ratusz i Stary Rynek – rynek stanowi centralny punkt miasta od XIV wieku do dziś. Był przez stulecia głównym placem handlowym, przez który przebiegał też główny trakt komunikacyjny. Ratusz, w swej głównej części z wieżą powstał w XV wieku, co pokazuje odsłonięta spod tynku wnęka po fasadzie. Ciekawostką jest fakt, iż ratuszowa wieża w wyniku błędów konstrukcyjnych została lekko pochylona od pionu.
- Wieża Łazienna jest pozostałością po systemie dawnych obwarowań miejskich. Nazwa Łazienna wzięła się od położonej w pobliżu łaźni miejskiej. Często bywa błednie nazywana - Wieżą Głodową. W czasach średniowiecznych wieża służyła jako więzienie, rzekomo przebywały w niej także czekające na procesy sądowe kobiety posądzone o czary.
- Kościół pw. MB Częstochowskiej – zbudowany w XVIII wieku jako zbór ewangelicki. Wieżę dostawiono kilkanaście lat później. Znajdują się w nim m.in. barokowy ołtarz główny, kamienna rokokowa chrzcielnica oraz szereg rzeźbionych płyt epitafijnych.
- Kościół pw. Najświętszego Zbawiciela – zbudowany w latach 10. XX wieku dla parafii ewangelicko – augsburskiej. Kilkanaście lat później przejęty przez katolików. Z racji znakomitej akustyki w świątyni odbywają się koncerty. W 1926 roku wykonano tu słynne wówczas oratorium Quo vadis Feliksa Nowowiejskiego, z udziałem kompozytora.
- Gmach teatru - modernistyczny gmach Teatru Lubuskiego (dawniej: Teatru Operowego - Hali Miejskiej) znajduje się przy al. Niepodległości, w pobliżu jej skrzyżowania z ul. Kupiecką. Powstał w 1931 roku według projektu Oskara Kaufmanna, był obiektem wielofunkcyjnym, przystosowanym do wystawiania dzieł zarówno dramatycznych, muzycznych, baletowych, filmów, a przede wszystkim oper. Dziś mieści się tu Teatr Lubuski.
- Park Winny i Palmiarnia – Palmiarnia powstała w 1961 roku dostawiona do domku winiarskiego. Mieści się w niej restauracja z salami konsumpcyjnymi pośród tropikalnej roślinności. W otoczeniu Palmiarni znajduje się odtworzona winnica, nawiązująca do dawnych rozległych plantacji, pokrywających wszystkie stoki podmiejskie. Miejsce to cieszy się dużym powodzeniem zarówno wśród zielonogórzan jak i turystów.
[edytuj] Kultura
Zielona Góra jest uznawana za stolicę kulturalną woj. lubuskiego. Kultura w Zielonej Górze to przede wszystkim Winobranie na początku września, jedyna duża impreza uliczna, przy której centrum miasta zapełnia się mieszkańcami. Ponadto w mieście działa filharmonia, jeden teatr, kilka klubów muzycznych. Na widzów czekają 4 kina, 5 muzeów. W mieście odbywa się kilka festiwali muzycznych i kulturalnych. m.in. Dni Kultury Żydowskiej, Festiwal Folkloru. Nowe imprezy to m.in. Festiwal Kabaretu.
[edytuj] Teatry, filharmonia
Pierwotnie w Zielonej Górze teatr miejski i operowy w Hali miejskiej otwarto w 1931 roku operą "Madame Butterfly". Po II wojnie światowej zaniechano wystawiania oper w mieście, natomiast mocno rozwinął się teatr miejski, miasto dorobiło się stałego zespołu (przed wojną teatr działał na zasadzie impresariatu). Po roku 1990 zamknięto scenę lalkową.
W mieście działa ponadto Filharmonia oraz towarzystwo śpiewacze Cantores Viridimontani, niekiedy dające koncerty muzyki dawnej, np. barokowej, w tutejszych kościołach.
- Amfiteatr im. Anny German
- Lubuski Teatr im. L. Kruczkowskiego w Zielonej Górze posiada 3 sceny:
- przy ul. Niepodległości (3 sale oraz Scena w Podwórku)
- przy ul. Fabrycznej (Scena na Strychu)
- przy ul. Moniuszki (Stara Winiarnia).
- Filharmonia Zielonogórska
- Cantores Viridimontani
[edytuj] Muzea
Miasto ma szereg placówek muzealnych, rozlokowanych także w podmiejskich dworach i pałacach.
- Muzeum Ziemi Lubuskiej na który składają się
- Muzeum Wina
- Muzeum Miasta Zielona Góra
- Muzeum Dawnych Tortur
- Muzeum Etnograficzne w podzielonogórskiej Ochli
- Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza z siedzibą w Świdnicy
- Lubuskie Muzeum Wojskowe w Drzonowie pod Zieloną Górą
- Biuro Wystaw Artystycznych - placówka ze zbiorami sztuki współczesnej oraz kolekcją Lubuskiej Zachęty Sztuk Pięknych
- Muzeum Lalek w Zielonej Górze przy teatrze miejskim.
Inne placówki to Galeria PWW (ul. Wrocławska), Galeria u Jadźki (ul. Żeromskiego), Galeria ZPAP (Rynek), Salon Sztuki Dawnej (ul . Moniuszki).
[edytuj] Kina
- Kino Newa – studyjne kino zlokalizowane niedaleko Dworca kolejowego PKP, przy ul. K. Wielkiego 21. Widownia na 215 osób. Kino wyświetla filmy niekomercyjne. Uruchomione w latach sześćdziesiątych XX wieku.
- Kino Nysa – najstarsze kino Zielonej Góry, uruchomione w 1925 roku, posiada widownie z balkonem na 305 osób. Kino mieści się na starym mieście.
- Cinema City – 9 sal, 1305 miejsc. Kino mieści się w centrum handlowym Focus Park. Otwarte 17 października 2008 roku.
[edytuj] Imprezy cykliczne
Przed laty miasto było gospodarzem międzynarodowego festiwalu piosenki radzieckiej, odbyło się 26 jego edycji. Dzisiaj odbywające się imprezy cykliczne to:
- Międzynarodowe Spotkania Muzyczne "Wschód – Zachód" (marzec-kwiecień)
- Festiwal im. Anny German "Tańczące Eurydyki" (maj)
- Ogólnopolski festiwal Pokój i Dobro (zawieszony)
- Festiwal Folkloru (co dwa lata, wrzesień)
- Młodzieżowy Festiwal Folkloru (co dwa lata, wymiennie z Festiwalem Folkloru, w sierpniu)
- Lato Muz Wszelakich (lipiec, sierpień)
- Winobranie (wrzesień)
- Festiwal Kabaretu (grudzień)
- Lubuski Festiwal Rockowy "Rock Nocą"
[edytuj] Winobranie
Zobacz więcej w osobnym artykule: Winobranie w Zielonej Górze.Zielona Góra znana jest jako polska stolica wina. Jest to jedyne miasto w Polsce o bogatych tradycjach winiarskich, które dziś żyją w historii i kulturze, a w przeszłości obecne były w gospodarce i krajobrazie przestrzennym.
Pierwsza wzmianka o hodowanych w Winnym Grodzie winogronach pochodzi z 1314 roku. Wiadomo też, że początkowo winną latorośl uprawiali zakonnicy. Dopiero za ich przykładem winnice zaczęli zakładać w swych włościach możnowładcy, a długo po nich zwykli mieszkańcy. I choć przypuszczać należy, ze tradycja obchodów winobrania jest tak długa, jak uprawa winogron, dopiero gdy winnice założyły zielonogórskie rodziny, świętować zaczęto hucznie i barwnie.
Oficjalnym miejskim świętem Winobranie stało się w roku 1852, co urzędowo ogłosił magistrat. Co roku turystów po Zielonej Górze oprowadza bóg wina Bachus wraz ze swoją świtą. Przyjezdni goście mogą napić się miejscowego trunku, posłuchać muzyki, a także udać się na jedno z teatralnych przedstawień w czasie Winobraniowych Spotkań Teatralnych. Ponadto co roku odbywa się Winobraniowy Turniej Żużlowy, zloty motocyklistów oraz bębniarzy. W czasie zielonogórskiego święta do miasta przybywają artyści z całego świata, a także gwiazdy estrady.
[edytuj] Życie studenckie
W Zielonej Górze studiuje 18. tys. studentów. To właśnie w tutejszych klubach studenckich, takich jak Gęba, powstał w latach 90. fenomen kabaretów (Zielonogórskie Zagłębie Kabaretowe). Dziś takie kluby są w większości zamknięte (Karton, Zatem, Highlander). Największą imprezą są organizowane corocznie w maju Bachanalia, ściągające na plenerowe imprezy muzyczne nawet 5 tysięcy osób. Życie studenckie toczy się praktycznie tylko w klubach studenckich (Gęba, U Ojca, Studencka) na terenie kampusów uczelnianych, popularny jest też klub 4 Róże, Kotłownia, Studio. Ongiś ponadto działał aktywny kulturalnie skłot Awaria, zrzeszający tutejszą scenę alternatywną i organizujący liczne koncerty ska, oi i punk.
[edytuj] Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna
Zobacz więcej w osobnym artykule: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Zielonej Górze.
Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Cypriana Norwida w Zielonej Górze jest jedną z dwóch publicznych bibliotek wojewódzkich w woj. lubuskim. Obecną siedzibę placówki oddano do użytku w 1975 roku. Biblioteka posiada wiele filii i oddziałów na terenie miasta. Odbywają się w niej liczne wystawy oraz spotkania autorskie z pisarzami (w ramach tzw. "Czwartków Lubuskich"), a osoby, które ją odwiedziły to m.in. ks. Jan Twardowski, William Wharton, Jonathan Carroll i Tadeusz Różewicz. Biblioteka Wojewódzka ma również swoją oficynę wydawniczą – "Pro Libris". Zarejestrowana w 2003 roku liczba czytelników wyniosła prawie 32 tys. osób. Średnio jeden czytelnik wypożycza 17 książek rocznie.
Zobacz też: Filharmonia Zielonogórska, Lubuski Teatr im. Leona Kruczkowskiego, Muzeum Ziemi Lubuskiej, Muzeum Etnograficzne, Biuro Wystaw Artystycznych, Big Band Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielonogórskie Zagłębie Kabaretowe, Amfiteatr im. Anny German
[edytuj] Gospodarka
Zobacz więcej w osobnym artykule: Gospodarka w Zielonej Górze.Bezrobocie w Zielonej Górze wynosi 5,6% (stan na czerwiec 2008) zaś w woj. lubuskim 12,3% (stan na maj 2008) . Nie bez znaczenia dla rozwoju miasta jest bliskie położenie granicy z Niemcami (60 km). Zielonogórska gospodarka to przede wszystkim produkcja wagonów kolejowych (Tabor Szynowy Opole S.A.- Zakład w Zielonej Górze) oraz przemysł informatyczny (producent dekoderów do telewizji satelitarnej ADB Global). Istotną gałęzią przemysłu była produkcja alkoholi - ongiś produkowano tu znaczne ilości wina, dziś produkuje się m.in. wódkę (V&S Luksusowa). W pobliżu miasta, w Cigacicach, znajduje się śródlądowy port wodny oraz dwie firmy produkujące wyroby z wełny mineralnej.
[edytuj] Zielonogórskie firmy
Zobacz więcej w osobnym artykule: :Kategoria:Przedsiębiorstwa w Zielonej Górze.[edytuj] Handel i usługi
W Zielonej Górze znajduje się 4 centra handlowe[4], 3 domy handlowe[5], 4 galerie handlowe[6], 5 hipermarketów[7]. Działalność prowadzi tu 35 oddziałów banków oraz 34 towarzystwa ubezpieczeniowe[potrzebne źródło].
W mieście działa giełda samochodowa "Chynów".
[edytuj] Fauna i flora
 |
Ta sekcja może zawierać twórczość własną lub niezweryfikowane dane. Pomóż Wikipedii, dodając przypisy. |
Zgodnie ze swą nazwą, Zielona Góra jest miastem zielonym, otoczonym zwartym pierścieniem lasów, stanowiących fragment tzw. Borów Zielonogórskich. Ich powierzchnia na terenie miasta wynosi blisko 50 procent (47%, tj. 2 741 ha w porównaniu do ok. 3% tzw. zieleni miejskiej – dane z 2003 roku[potrzebne źródło]). Lasy te ubogie są w cieki wodne, będące zasadniczo odnogami albo Zimnego Potoku (północ), albo Śląskiej Ochli (południe). Skład lasów zielonogórskich stanowi głównie sosna. Występują też fragmenty dąbrów (tereny zachodnie) oraz – gdzieniegdzie (głównie w obniżeniach terenowych) – łęg jesionowo-olszowy.
Zielonogórskie lasy wspomniane są już w roku 1429 gdy do skutku doszła transakcja sprzedaży miastu "Oderwaldu", Lasu Odrzańskiego w pobliżu wsi Krępa. Ciekawostką lasów Zielonej Góry jest występowanie kasztana jadalnego, licznie reprezentowanego też na terenie miasta, również wśród jego pomników przyrody. Do innych najpopularniejszych gatunków pomników przyrody w mieście zaliczane są: cis pospolity, topola kanadyjska, dąb szypułkowy i cypryśnik błotny.
Duża ilość lasów w mieście stwarza korzystne warunki do bytowania różnym gatunkom zwierząt. Na początku XXI w. stwierdzono 11 gatunków płazów, z których najczęstszym jest ropucha szara, występująca na podmokłych terenach obrzeży miasta. Wśród gadów, najczęściej występują padalec zwyczajny oraz jaszczurka zwinka. Jedynym zaś stwierdzonym gatunkiem węża jest zaskroniec, pojawiający się najczęściej w lasach w pobliżu tzw. Dzikiej Ochli.
Zielona Góra posiada bogatą i zróżnicowaną populację ptaków. Liczbę gatunków szacuje się na ponad 150. Obok popularnych gatunków synantropijnych (związanych z osiedlami ludzkimi), takich jak m.in. wróble, kawki, jaskółki czy gołębie pojawiają sie też gatunki rzadsze, jak jastrząb, łozówka, pliszka siwa, białorzytka czy makolągwa.
Jednym z najpopularniejszych gatunków ptaków w Zielonej Górze jest sroka. Jej zagęszczenie w mieście jest zdecydowanie najwyższe w kraju i stanowi jeden z najwyższych znanych zagęszczeń w Eurazji – ponad 30 gniazd/1 km² (2001). Znaczny przyrost osobników obserwuje się od lat 80. XX w.
Słabo zróżnicowaną gatunkowo jest populacja ssaków. Najczęściej widywanym gatunkiem jest sarna Capreolus capreolus. Licznie występuje nawet w najbliższym sąsiedztwie siedzib ludzkich, szczególnie okolic Szosy Kisielińskiej czy ul. Batorego. Bardzo licznie występują jeże, lisy (Vulpes vulpes) oraz borsuk i kuna domowa. Rzadziej spotykanym gatunkiem jest np. tchórz czy jeleń Cervus elaphus. Oczywistymi przedstawicielami ssaków są gryzonie – zarówno szkodniki, jak szczur wędrowny i mysz domowa, jak i licznie występująca w zielonogórskich parkach wiewiórka.
[edytuj] Atrakcje przyrodnicze
Na terenie miasta znajduje się Ogród Botaniczny w Zielonej Górze odbudowany w 2007 roku po blisko 60 latach. Rozbudowywana jest Palmiarnia mieszcząca niewielką kolekcję roślin egzotycznych (ok. 200 taksonów). Przed laty działało również ZOO.
W pobliżu miasta znajduje się m.in. Arboretum w Nietkowie, mieszczące bardzo zdewastowaną dziś kolekcję rzadkiego i egzotycznego drzewostanu. Na północ od miasta znajduje się Las Odrzański, ongiś własność miasta i teren rekreacyjny, dziś atrakcyjny przyrodniczo las nadodrzański, chroniony jako obszar Natura 2000.
[edytuj] "Góry Zielonogórskie"
Wokół miasta rozciągają się morenowe, glacitektoniczne wzgórza o powierzchni 240 km², nazywane potocznie Górami Zielonogórskimi, choć geograficznie noszą nazwę Wału Zielonogórskiego. Część pasma tych wzniesień przy granicy miasta nosi miano Wzgórz Piastowskich, ponadto do tych wzniesień zalicza się również Góra Braniborska wraz z wieżą oraz pasmo niższych wzniesień przy ul. Akademickiej we wschodniej części miasta. Interesujące wzniesienia to Góra Wilkanowska (221 m.n.p.), Góra Tatrzańska (198 m.n.p.), Jagodowe Wzgórze (210 m.n.p.). Na szczycie Góry Wilkanowskiej znajduje się Wieża Wilkanowska.
Ośrodek sportów zimowych Znajduje się tu ośrodek sportów zimowych na Górze Tatrzańskiej, który mimo niewielkich rozmiarów (stok ma ok. 40-50 metrów różnicy wysokości) i bardzo starej infrastruktury (wyciąg orczykowy z lat 70. XX wieku) jest w przypadku dużych opadów śniegu miejscem uprawiania sportów zimowych. Od lat trwają zabiegi mieszkańców o to by władze miasta unowocześniły ten przedwojenny obiekt, montując armatkę śnieżną (sztuczne naśnieżanie) albo nawet igelit. Dodatkowo we wschodniej części miasta, na terenie "Gór Zielonogórskich" znajdowały się: stok narciarski oraz trasa saneczkowa, dziś używane jedynie przez mountainboardzistów i downhillowców.
[edytuj] Parki
- Park Piastowski – jeden z największych parków w Zielonej Górze; występują w nim liczne pomniki przyrody, a bliski kontakt z lasem powoduje, że jest zamieszkiwany przez wiewiórki.
- Park Świętej Trójcy – teren byłego cmentarza niemieckiego; znajduje się w centrum miasta, wśród wielu współczesnych bloków mieszkalnych;
- Park Tysiąclecia – teren byłego cmentarza niemieckiego z pozostałością po dawnym krematorium oraz nielicznymi pomnikami; wydzielony plac zabaw oraz skate park.
- Park Winny – położony na wzgórzu park z rosnącą w nim winną latoroślą; na jego terenie znajduje się wiele pomników oraz Palmiarnia Zielonogórska – jeden z symboli miasta.
- Park Sowińskiego – położony w centralnej części Zielonej Góry; znajdują się w nim liczne pomniki przyrody oraz kapliczka.
- Park Dunikowskiego – leśny park na przedłużeniu ulicy Dunikowskiego, stanowi łącznik pomiędzy osiedlami Przyjaźni i Malarzy, a Cegielnią. Urozmaicona rzeźba terenu i bogactwo drzew tworzą wyjątkową bazę spacerową z trasami dla pieszych i rowerów. Przed 1945 rokiem otoczony winnicami.
- Park Gierymskich – areał leśny otoczony ze wszystkich stron zabudową, położony na wzgórzu. Łączy osiedle Przyjaźni z sąsiadującym Osiedlem Malarzy. Prawdopodobnie dawniej stanowił część parku angielskiego rezydencji położonych przy obecnym domu Pogotowia Opiekuńczego.
- Park Poetów – przedwojenny teren parkowy, porastający teren po dawnej kopalni gliny przy końcu ul. Wazów. Znajdują się tu trzy stawy: Dziady, Glinianki (oba przy ul. Szafrana) oraz Szmaragdowy (przy. ul. Akademickiej) w pobliżu wąwozu. Al. Poetów jest pozostałością dawnego szlaku spacerowego.
[edytuj] Edukacja
[edytuj] Szkoły wyższe
Zielona Góra jest ważnym ośrodkiem akademickim w regionie. Na uczelniach państwowych kształci się obecnie w Zielonej Górze prawie 25 tysięcy studentów.
- Uniwersytet Zielonogórski
- Uniwersytet Szczeciński – Instytut Filozoficzno-Teologiczny im. Edyty Stein w Zielonej Górze
- Akademia Medyczna we Wrocławiu – Międzywydziałowy Ośrodek Dydaktyczny w Zielonej Górze
- Zachodnia Wyższa Szkoła Handlu i Finansów Międzynarodowych im. Jana Pawła II w Zielonej Górze
- Lubuska Wyższa Szkoła Zdrowia Publicznego
[edytuj] Komunikacja
Zielona Góra leży na trasie S3, będącej częścią międzynarodowej trasy E65 oraz na trasie linii kolejowej C-E 59 (Odrzańska Magistrala Kolejowa) wchodzącej w skład transeuropejskich korytarzy transportowych TEN, objętej umową AGTC. W pobliżu miasta znajduje się Port lotniczy Zielona Góra-Babimost.
[edytuj] Komunikacja lotnicza
Zobacz też: Port lotniczy Zielona Góra-Babimost, Aeroklub Ziemi Lubuskiej
Zielona Góra jest położona blisko dwóch lotnisk: sportowo – rekreacyjnego w Przylepie (7 km) – Aeroklubu Ziemi Lubuskiej – i towarowo – pasażerskiego w Babimoście (33 km). Z portu lotniczego w Babimoście oferowane są połączenia krajowe do Warszawy, planowane jest wprowadzenie połączeń tzw. tanich linii. Dalsze porty lotnicze znajdują się w Poznaniu (109 km), Wrocławiu (140 km) i w Goleniowie (189 km). Niedaleko znajdują się również lotniska niemieckie np. w Berlinie.
[edytuj] Komunikacja samochodowa
Zobacz też: Ulice Zielonej Góry
Miasto posiada również nowoczesną sieć obwodnic. Północny odcinek obwodnicy jest nazywany Trasą Północną.
[edytuj] Komunikacja kolejowa
Zobacz też: Zielona Góra (stacja kolejowa), Kolej szprotawska
Zielona Góra posiada tylko jedną czynną stację kolejową, bezpośrednie połączenia kolejowe (duże miasta) m.in.: Poznań,Konin, Kutno, Warszawa, Szczecin, Świnoujście, Kołobrzeg, Gdańsk, Gdynia, Wrocław, Opole,Katowice, Kraków, Bielsko-Biała, Terespol, Rzeszów, Przemyśl, Kostrzyn, Głogów , Gorzów Wielkopolski. Na terenie miasta znajdowały się też dworce: Dworzec Szprotawski, Górne Miasto, oraz Jędrzychów należące do dawnej Kolei Szprotawskiej. Do dziś zachował się jedynie budynek dworca Górne Miasto.
[edytuj] Komunikacja autobusowa
Zobacz więcej w osobnym artykule: MZK Zielona Góra.
Miasto posiada rozwiniętą sieć transportu publicznego: 38 linii autobusowych MZK Zielona Góra przewożą codziennie ponad 80 000 pasażerów[potrzebne źródło]. W każdym autobusie znajdują się automaty biletowe, które w połączeniu z automatami biletowymi na przystankach stanowią jedyną formę dystrybucji biletów w mieście. Autobusy komunikacji miejskiej w Zielonej Górze są kolorów białego, zielonego i żółtego – czyli kolorów miejskich. Na przystankach zamontowany jest system tablic informujących pasażerów za ile czasu ma przyjechać autobus; podawany jest przybliżony czas przyjazdu (w oparciu o sieć GPS).
[edytuj] Port śródlądowy Cigacice
W odległości ok. 10 km od centrum miasta znajduje się duży port śródlądowy na rzece Odrze w Cigacicach. Pełni on funkcje przeładunkowe- jest on polską bramą do systemu kanałów śródlądowych w RFN, z którymi jest połączony kanałem Odra-Havela.
[edytuj] Turystyka
[edytuj] Szlaki turystyczne
Piesze
Mała Pętla Zielonogórska - szlak zielony, mający swój początek na ul. Wyspiańskiego. Szlak ten biegnie wzdłuż granicy miasta okrążając je od strony południowej. Prowadzi on m.in. przez Stary Kisielin, Drzonków i Ochlę. Łączna długość szlaku wynosi 28 km.
Duża Pętla Zielonogórska (Szlak "Rezerwatów Przyrody") - szlak niebieski biegnący przez trzy rezerwaty przyrody położone w okolicach miasta: Rezerwat przyrody Zimna Woda, Rezerwat przyrody Bukowa Góra oraz Rezerwat przyrody Bażantarnia. Łączna długość szlaku wynosi około 72 km.
Szlak wojewódzki - Szlak czerwony przebiegający przez południową część miasta. Kierując się na zachód można dotrzeć do Świdnicy, na wschód zaś szlak prowadzi do Zaboru i Milska.
Szlak Spacerowy - żółty szlak długości 4 km, mający swój początek na Górze Wilkanowskiej. Przebiega on przez Wzgórza Piastowskie.
Od Bobru do Odry - Czarny szlak, mający swój początek we wsi Podgórzyce położonej nad rzeką Bóbr. Przechodzi on przez zachodnią część Zielonej Góry i biegnie dalej przecinając Odrę i kierując się w kierunku jeziora Niesłysz.
- Szlak starej kolejki do Szprotawy - szlak żółty biegnący trasą dawnej kolei szprotawskiej.
Rowerowe
- Szlak Wału Zielonogórskiego - ścieżka rowerowa, mająca swój początek przy ulicy Francuskiej. Trasa biegnie przez Wzgórza Piastowskie oraz Skansen etnograficzny w Ochli, kończąc się przy kąpielisku MOSIR.
- Szlak Południowy - Ścieżka rowerowa prowadząca od placu Konstytucji 3 Maja w centrum miasta do Drzonkowa.
[edytuj] Informacja turystyczna
- Zielonogórskie Centrum Informacji i Promocji Turystyki,
- PTTK - Oddział w Zielonej Górze,
- Polskie Towarzystwo Krajoznawcze,
[edytuj] Rozrywka
W Zielonej Górze są m.in.:
- 3 kina (Cinema City, Nysa, Newa)
- kręgielnia (Magma)
- trzy kluby snookerowe (w tym dwa snookerzysty Marcina Nitschke)
- wiele dużych dyskotek (Kakadu, Studio, Peron 5) oraz wiele mniejszych, kameralnych klubów z parkietem do tańczenia (m.in. 4 róże dla Lucienne, Roksana, Kotłownia, Kawon, Fanaberia, Carpe Diem, Studencka, Highlander, Straszny Dwór, Zbrojownia, Stary Młyn, Blues Express).
- Palmiarnia Zielonogórska
[edytuj] Religia
Zobacz też: Diecezja zielonogórsko-gorzowska, Konkatedra św. Jadwigi w Zielonej Górze