Związek zawodowy
Związek zawodowy - masowa organizacja społeczna zrzeszająca na zasadzie dobrowolności ludzi pracy najemnej.
Podstawowym zadaniem związków zawodowych jest obrona interesów pracowników i działanie na rzecz poprawy ich sytuacji ekonomicznej i społecznej. Związki próbują więc przeciwdziałać zwolnieniom, kontrolują przestrzeganie kodeksu pracy przez pracodawców, zabiegają o wyższe pensje i lepsze warunki pracy dla pracowników. Często prowadzą również działalność samopomocową (np. fundusze strajkowe), edukacyjną (np. kursy przekwalifikowujące) i oświatową (np. kampanie informacyjne o prawach przysługujących pracownikom).Związki zawodowe nie muszą się kierować dobrem firmy w której pracują przez co czasem firma z powodu negatywnych działań może upaść lub ponieść dotkliwe straty zarówno finansowe ale też wizerunkowe. Związki zawodowe powstały w Wielkiej Brytanii w roku 1824.
Spis treści |
[edytuj] Związki zawodowe w Polsce
W Polsce, zgodnie z ustawą z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych. Jest on niezależny w swojej działalności statutowej od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji, a organy państwowe, samorządu terytorialnego i pracodawcy obowiązani są traktować jednakowo wszystkie związki zawodowe.
[edytuj] Założenie i członkostwo
Związek zawodowy powołuje co najmniej 10 osób, którym prawo nadaje taką możliwość. Zanim zostanie dokonana rejestracja członkowie związku muszą uchwalić statut, wybierany jest także komitet założycielski w liczbie od 3 do 7 osób. Następnie składany jest wniosek o rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym. Związek zawodowy oraz jego jednostki organizacyjne wskazane w statucie nabywają osobowość prawną z dniem zarejestrowania
Prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych mają:
- pracownicy bez względu na podstawę stosunku pracy,
- członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych
- osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, pod warunkiem, że nie są pracodawcami.
- osoby wykonujące pracę nakładczą - w związkach zawodowych działających w zakładzie pracy, z którym nawiązały umowę o pracę,
- osoby bezrobotne - na zasadach określonych statusami związków,
- osoby skierowane do odbywania służby zastępczej w danym zakładzie.
Statut związku zawodowego powinien w szczególności zawierać:
- nazwę związku,
- siedzibę związku,
- terytorialny i podmiotowy zakres działania,
- cele i zadania związku oraz sposoby i formy ich realizacji,
- zasady nabywania i utraty członkostwa,
- prawa i obowiązki członków,
- strukturę organizacyjną związku ze wskazaniem, które z jednostek organizacyjnych związku mają osobowość prawną,
- sposób reprezentowania związku oraz osoby upoważnione do zaciągania zobowiązań majątkowych w imieniu związku,
- organy związku, tryb ich wyboru i odwołania, zakres ich kompetencji oraz okres kadencji,
- źródła finansowania działalności związku oraz sposób ustanawiania składek członkowskich,
- zasady uchwalania i zmian statutu,
- sposób rozwiązania związku i likwidacji jego majątku.
[edytuj] Uprawnienia związków zawodowych
Nikt nie może ponosić ujemnych następstw z powodu przynależności do związku zawodowego lub pozostawania poza nim albo wykonywania funkcji związkowej. W szczególności nie może to być warunkiem nawiązania stosunku pracy i pozostawania w zatrudnieniu oraz awansowania pracownika. Ponadto:
- prawo reprezentowania interesów pracowniczych na forum międzynarodowym,
- współuczestnictwo w tworzeniu korzystnych warunków pracy, płacy i wypoczynku,
- prawo tworzenia ogólnokrajowych zrzeszeń (federacji) związków zawodowych,
- opiniowanie założeń i projektów aktów w zakresie objętym zadaniami tego związku,
- opiniowanie dokumentów konsultacyjnych Unii Europejskiej w zakresie zadań objętych zadaniami związków zawodowych,
- występowanie z wnioskami o wydanie lub zmianę ustawy albo innego aktu prawnego w zakresie spraw objętych zadaniami związku zawodowego,
- prowadzenie rokowań zbiorowych,
- zawieranie układów zbiorowych pracy i innych porozumień przewidzianych przepisami prawa pracy
- kontrola nad przestrzeganiem prawa pracy,
- uczestnictwo w nadzorze nad przestrzeganiem przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
[edytuj] Krytyka
Związki zawodowe są często krytykowane, szczególnie przez ekonomistów i organizacje pracodawców. Np. PKPP Lewiatan wylicza następujące problemy jakie stwarzają w gospodarce związki zawodowe[1]:
- sugerują, że wzrost płac prowadzi do silnej gospodarki, podczas gdy jest odwrotnie
- deformują rynek pracy przez podwyższanie płacy minimalnej, co powoduje, ze praca osób niewykwalifikowanych staje się nieopłacalna i rośnie wśród nich bezrobocie
- nacisk na wcześniejsze emerytury zmniejsza podaż na rynku pracy i w efekcie prowadzi do ubóstwa społeczeństwa
- wysokie świadczenia społeczne działają demotywująco
- pakiety socjalne utrudniają dostosowanie struktury zatrudnienia do potrzeb firmy, zmniejszają dochody firmy i hamują wzrost wydajności pracy
- zatrzymały się z myśleniem o gospodarce w poprzedniej epoce. Bronią np. sztywnych nieżyciowych przepisów o rozliczaniu czasu pracy
- zamiast budować etos przedsiębiorczości i pracowitości przedstawiają pracodawców jako krwiopijców.
Przypisy
[edytuj] Zobacz też
- Lista polskich związków zawodowych
- Historia związków zawodowych w Polsce
- Wolności związkowe
- Strajk
- Reprezentacja interesów pracowniczych
- Lokaut
[edytuj] Linki zewnętrzne
Związek zawodowy • Rada pracowników • Europejska rada zakładowa • Samorząd załogi przedsiębiorstwa państwowego •
Artykuł uwzględnia stan prawny na 14 czerwca 2007. Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawniczych.